.
GA 101

Deze hele voordrachtenreeks staat in het teken van wat zijn de diepere betekenissen van sagen en mythen.
Deze voordrachten waren bestemd voor leden van de Antroposofische Vereniging en vooronderstellen een zekere inhoudelijke antroposofische kennis.

Omdat wij op de vrijeschool in klas 4, 5 en 6 mythen vertellen – het is het vertelthema van die klassen, kan het een verrijking zijn om van deze achtergronden te weten.
Niet om ze aan de leerlingen te vertellen – die krijgen alleen de overgeleverde verhalen te horen – maar als verdieping voor de leerkracht, bv. in de zin van wat vertel ik eigenlijk.

Hieronder vind je gedeelten van deze voordrachtenreeks vertaald. Niet ieder woord, maar alleen die stukken die ik zelf relevant vind als achtergrond.
Ik geef wél de volledige Duitse tekst weer in groen en de onvertaalde passages in een andere tint.
De tekst in blauw is van mij. Hier en daar zal ik e.e.a. aanvullen, naar iets verwijzen e.d.

RUDOLF SSTEINER:

                                               Mythen und Sagen
                                        Okkulte Zeichen und Symbole

                                                 Mythen en sagen
                                       Occulte tekens en symbolen

Nog altijd roept het woord ‘occult’ voor veel mensen een gevoel op van ‘daar kun je je beter niet mee bezig houden; het riekt naar (zwarte) magie, naar sekte-achtige toestanden.
De veel neutralere betekenis is ‘verborgen of geheim’ en afkomstig van het Latijnse woord occultus, dat verborgen of bedekt betekent.

Wanneer bij Steiner sprake is van ‘het occulte’, bedoelt hij daarmee ‘dat wat met de gewone zintuigen niet direct waarneembaar is’, wat voor de zintuigen verborgen is, waar voor de zintuigen a.h.w. een sluier over hangt en in die zin iets mystieks heeft.
‘Occult’ is dan ‘bovenzintuiglijk’.

Wanneer wij iemand zien lachen, weten we uit eigen ervaring, dat er een of andere vorm van plezier in het spel is, een gevoel van pret.
De uitingen ervan kunnen we zien, het gevoel dat die uitingen veroorzaakt niet.
De wereld van de ziel waartoe het gevoel behoort, kunnen we dus met ‘gewone’ zintuigen niet zien, evenals de mentale wereld van gedachten, een geestelijke wereld.
Steiner zegt, dat om die werelden te kunnen zien, er scholingsoefeningen zijn, waardoor je ook ‘helderziend’ kan worden en dus ook kan ‘schouwen’ in die werelden van ziel en geest.
Daaruit haalt Steiner zijn weten dat hij in zijn boeken en voordrachten verwoordt.

Een mooi voorbeeld van hoe anders er over ‘het occulte’ wordt gedacht vind je bv. hier

Blz. 15

Voordracht 1, Berlijn 7 oktober 1907

Oudnoordse mythen en sagen

Wir wollen in dieser und in den nächsten Stunden das betrachten, was man nennen könnte: Okkulte oder auch mystische Sinnbilder in ihren Beziehungen zur astralen und geistigen Welt. Immer wieder treten vor Ihnen diese und jene Zeichen, Symbole, Erzählungen auf; und nun kommen diejenigen, die materialistisch gesinnt sind und sagen, das sei alles Dichtung. Es wird als irgendwie aus der Volksphantasie entlehnt angenommen und nur betrachtet als eine leere Phantasterei. Oder es kommen die Gutgesinnten und spekulieren alles mögliche über das, was zum Beispiel das Pentagramm und andere Symbole bedeuten. Bei unserem Kongreß in München haben wir sogar Zeichen und Symbole zur Ausschmückung unseres Saales gebraucht und damit schon angedeutet, daß wir den okkulten Zeichen eine gewisse Bedeutung beimessen. Aber der wahre Okkultist spekuliert nicht darüber, sondern er sucht die wirklichen Tatsachen.

In deze en de komende bijeenkomsten willen we onderzoeken wat men occulte of mystieke symbolen zou kunnen noemen, en hun verhouding tot de astrale en spirituele werelden.
Telkens weer verschijnen er allerlei tekens, symbolen en verhalen; en dan zijn er mensen met een materialistische instelling die beweren dat het allemaal slechts fictie is. Zij gaan ervan uit dat deze zaken op de een of andere manier uit de volksverbeelding voortkomen en beschouwen ze als niets meer dan ijdele fantasie.

In het dagelijks spraakgebruik komen we dit tegen bij wat dan bv. de mythe van ‘een goedkoper wordende gezondheidszorg’ is of ook wel met ‘sprookje van… …’wordt aangegeven.

Of er zijn goedbedoelende mensen die eindeloos speculeren over de betekenis van het pentagram en andere symbolen. Toch speculeert de ware occultist daar niet over; hij zoekt veeleer naar de werkelijke feiten. [achter de zintuiglijke waarnemingen]

Durch eine philosophische Spekulation können Sie nie und nimmer auf die Bedeutung eines okkulten Zeichens kommen, und vieles, was gesagt und geschrieben wird über okkulte Zeichen und ihre Bedeutung, ist vergeblich geschrieben, weil es nur aus der Spekulation, dem mehr oder weniger geistreichen Darüber-Nachdenken heraus geschrieben ist.

Je kan de betekenis van een occult teken nooit door middel van
filosofische speculatie doorgronden; sterker nog, veel van wat er over
occulte tekens en hun betekenis wordt gezegd en geschreven, is zinloos, omdat het louter voortkomt uit speculatie – uit een min of meer vernuftig denkproces.

Als we – en ik beschik er niet over – zelf niet die helderziende vermogens hebben, blijft het ‘denken over’ een bepaald teken, of mythologisch figuur, steken in dit nadenken. Dat kan best verrassende gedachten brengen, maar met bovenstaande in het achterhoofd kan het die mate van terughouding opleveren bij de vraag: ‘is het waar wat ik denk’. 

Doch diese okkulten Zeichen sind für uns wichtig, denn sie sind etwas wie Instrumente, durch die wir hinaufkommen können in die höheren Welten.
Wir haben schon manches über die Bedeutung wichtiger Symbole gehört, so zum Beispiel über das Symbolische, das sich auf die Zahl 666 bezieht, und wir haben da tief in die religiöse Urkunde der Apokalypse eindringen können.
Heute soll uns etwas ganz anderes aus der Symbolik beschäftigen. Es sind Symbole, die Ihnen schon öfter vor die Seele getreten sind, die wir nun ihrem Ursprung und ihrem wirklichen Wert nach kennenlernen wollen. Bevor wir zur Besprechung dieser Symbole übergehen, müssen wir eine Vorbetrachtung
über den Menschen anstellen. Sie werden gleich sehen, warum etwas
scheinbar ganz und gar Entlegenes angeführt wird, um gewisse Zeichen und Symbole zu erklären.

Blz. 16

Wir versetzen uns zurück an den Zeitpunkt unserer Menschheitsentwickelung, den Sie alle aus früheren Vorträgen kennen. Sie wissen, daß unserer jetzigen Zeit vorangegangen ist eine Zeit, die wir die atlantische Zeit nennen. Wo jetzt der Boden des Atlantischen Ozeans ist, zwischen Amerika und Europa, war vor Urzeiten Land, während unsere Gebiete weithin mit Wassermassen bedeckt waren. In diesem Lande wohnten unsere Vorfahren. In Wahrheit stammt
der größte Teil der europäischen Bevölkerung nicht etwa aus dem Osten, sondern aus dem Westen und ist die Nachkommenschaft der atlantischen Bevölkerung. Von jenem Lande, der alten Atlantis, wo unsere Vorfahren und wir selbst in früheren Inkarnationen gewohnt haben, wanderten sie weit hinein nach Osten, als die Fluten, die jetzt den Atlantischen Ozean bilden, diesen früheren Erdteil verschlungen hatten.

Wanneer antroposofie nieuw voor je is, kan de onderstaande evolutiebeschrijving vreemd op je overkomen. Er is immers geen geschreven bron die dit als ‘geschiedenis’ bevestigt. Sterker: in geschiedkundige kring wordt het naar het rijk der fabelen verwezen. [waarbij ‘fabel’, evenals ‘sprookje of legende’ synoniem is aan ‘verzinsel, verdichting, zelfs leugen’.

Laten we ons terugverplaatsen naar dat punt in de evolutie van de mensheid dat u allen bekend is uit eerdere voordrachten. U weet dat aan ons huidige tijdperk een periode voorafging die we het Atlantische tijdperk noemen. Waar nu de bodem van de Atlantische Oceaan ligt – tussen Amerika en Europa – bevond zich in lang vervlogen tijden land, terwijl onze eigen gebieden grotendeels onder uitgestrekte watermassa’s lagen. Onze voorouders woonden in dat land. In werkelijkheid was het merendeel van de Europese bevolking niet afkomstig uit het oosten, maar juist uit het westen; zij zijn de nakomelingen van het Atlantische volk. Vanuit dat land – het oude Atlantis, waar onze voorouders en wijzelf in eerdere incarnaties leefden – trokken zij ver naar het oosten, nadat het water dat nu de Atlantische Oceaan vormt, dat voormalige continent had verzwolgen.

Im letzten Drittel der atlantischen Zeit gliederte sich im Nordosten – in der Gegend des heutigen Irland – ein kleines Häuflein heraus aus der Bevölkerung, die als die damals vorgeschrittenste sich darstellt. Das ganze atlantische Land war bedeckt mit schweren, dichten Nebelmassen und wird deshalb in der Erinnerung der germanischen Völkerschaften «Niflheim» genannt. In diesen alten Zeiten, als die Luft fortwährend mit dichten Wassermassen geschwängert war, da war das Seelenleben auch ein ganz anderes.
Es war immer noch ein altes Hellsehen vorhanden; die Menschen haben damals hineingesehen in die geistige Welt. Wenn sie sich einem Menschen genähert haben, sahen sie vor ihrer Seele gewisse Farbenerscheinungen aufsteigen, die ihnen sagten, ob ihnen dieser Mensch sympathisch oder unsympathisch war. Ebenso war es mit den Tieren; wenn sie sich einem Tiere näherten, konnten sie sehen, ob es ihnen schadete oder nicht. Ein primitives Hellsehen war also in gewisser Beziehung in der atlantischen Zeit vorhanden.

Over Nevelheim

In het laatste derde deel van het Atlantische tijdperk ontstond in het noordoosten – in de regio van het huidige Ierland – een kleine groep uit de bevolkingsgroep die destijds als de meest ontwikkelde gold. Het gehele Atlantische land was gehuld in zware, dichte nevelmassa’s; daarom staat het in de overlevering van de Germaanse volkeren bekend als ‘Niflheim’. In die oertijden, toen de lucht voortdurend verzadigd was met dichte vochtigheid, was ook het zielenleven totaal anders. Er bestond nog een vorm van oude helderziendheid; mensen konden in de geestelijke wereld kijken. Wanneer ze een ander mens naderden, zagen ze bepaalde kleuren voor hun ziel oprijzen die onthulden of ze een verwantschap dan wel een afkeer ten opzichte van die persoon voelden. Hetzelfde gold voor dieren; bij het naderen van een dier konden ze waarnemen of dit al dan niet een bedreiging voor hen vormde. Er bestond in het Atlantische tijdperk dus, in bepaalde opzichten, een vorm van primitieve helderziendheid.

Steiner heeft vele malen over Atlantis gesproken en er in een boek over geschreven: GA 11,  vertaald

In de verschillende Noordse mythologieën wordt Nevelheim, of Neveloord, Niflheim, beschreven als een oord van mist en donker, het Land van Mist.

Wat we daar vertellen over het ‘nevelland’ is dus een herinnering aan die Atlantische fase. Die beschrijft Steiner vaker, zoals gezegd:

In der alten Atlantis gab es noch nicht eine Verteilung von Regen und Sonnenschein, von Luft und Wasser wie heute. Da war eine ganz andere, von Wasser gesättigte Luft da. Regen gab es damals noch nicht. Mythen und Sagen halten diese Dinge in anschaulicher Weise fest. Daher sprechen die nordischen Sagen auch von «Nifelheim»> «Nebelheim». Dem liegt eine wirkliche Tatsache zugrunde.

In het oude Atlantis was de verdeling van regen en zonneschijn, van lucht en water, nog niet zoals die tegenwoordig is. De lucht was totaal anders: verzadigd met water. Regen bestond er destijds niet. Mythen en legenden bewaren deze zaken in levendige beelden; daarom spreken de Noordse sagen over ‘Niflheim’ – het ‘Thuis van de Nevel’. Hieraan ligt een werkelijk feit ten grondslag.
GA 54/143
Niet vertaald

In de ene voordracht staat Steiner er kort bij stil, in een andere langer, waarbij dan ‘en passant’ weer andere mededelingen volgen:

Nun will ich aus der rationalen Mystik heraus eine An­schauung darlegen, die für diejenigen, welche die anderen Vorträge nicht gehört haben, etwas Groteskes haben, aber für die anderen etwas Mathematisch-Sicheres bekommen wird. Dasjenige, was heute in Europa lebt als heutiges klares Tagesbewußtsein, hat sich aus einer uralten Mensch­heit entwickelt, der atlantischen Menschheit, die der uns­rigen vorangegangen ist und da gelebt hat, wo heute die Fluten des atlantischen Ozeans sind. Diejenigen, welche achtgeben auf das, was in der Welt vorgeht, werden wissen, daß selbst die Naturwissenschaft schon von einem atlan­tischen Kontinent spricht. Auch in der naturwissenschaft­lichen Zeitschrift «Kosmos» erschien ein Artikel darüber.
Da lebten die Vorfahren der Menschen, die heute Europa bewohnen, unter anderen physikalischen Bedingungen. Sie lebten noch in Luft und Wasser. Der Boden war weithin bedeckt mit großen, mächtigen Nebelmassen. Damals sah man nicht die Sonne, wie man sie heute sieht. Sie war um­geben von mächtigen Farbenhöfen, weil alles bedeckt war mit mächtigen Nebelmassen. Die germanische Sagenwelt hat das Gedächtnis an jene alten Lande in dem Ausdruck Niflheim, Nibelungenheim bewahrt. Das sind die Erinne­rungen an jenes alte Nebelland, und es ist eine feine, intime Wendung in dem, was sich aus jener Urzeit als Sage erhalten 

Ik wil nu een perspectief uiteenzetten dat geworteld is in rationele mystiek – een perspectief dat voor wie de voorgaande lezingen niet heeft bijgewoond wellicht enigszins grotesk aandoet, maar dat voor anderen wiskundig zeker zal lijken. Wat in het huidige Europa bestaat als ons heldere waakbewustzijn, is voortgekomen uit een oeroude mensheid – de Atlantische mensheid – die aan de onze voorafging en leefde op de plek waar zich nu de wateren van de Atlantische Oceaan bevinden. Wie de wereldgebeurtenissen volgt, zal weten dat ook de natuurwetenschap spreekt van een Atlantisch continent; in het wetenschappelijke tijdschrift *Kosmos* is hierover een artikel verschenen.

[dat doet de natuurwetenschap in het algemeen nu niet, al wordt er af en toe een poging gedaan]

*Theodor Arldt, Heft 10, 1904/05

De voorouders van de huidige bewoners van Europa leefden daar onder andere fysieke omstandigheden. Ze leefden te midden van lucht en water. Het land was grotendeels bedekt met uitgestrekte, massieve mistbanken. In die tijd verscheen de zon niet zoals nu; ze werd omringd door machtige kleurhalo’s, omdat alles in die enorme nevels gehuld was. De Germaanse mythologie heeft de herinnering aan die oude landen bewaard in de termen *Niflheim* en *Nibelungenheim*. Dit zijn herinneringen aan dat oude nevelrijk, en er schuilt iets subtiels en intiems in wat er uit dat oertijdperk in de vorm van legenden bewaard is gebleven,

hat, daß, als die Flut allmählich die atlantischen Lande überspülte, dieselbe Flut auch die Flüsse der deutschen Tief­ebene gebildet hat, so daß das Wesen des Rheins angesehen wird wie ein Überbleibsel jenes Wesens, das als das atlan­tische Nebelwesen einstmals weithin die Lande bedeckt hat. Es ist so, wie wenn das Rheinwasser abgeflossen wäre aus den Nebelmassen der alten Atlantis, des Nebelheims, des Nibelungenheims. So stellt die Sage das in dumpfem, ahnungsvollem Bewußtsein dar. Und indem die Völker ostwärts zogen, weil die physischen Verhältnisse so wurden, daß sie die Gegenden verlassen mußten, verließ sie das dumpfe Bewußtsein. Dieses wurde heller und heller, der Egoismus wurde aber auch größer.
Das alte dumpfe Bewußtsein hatte eine gewisse Selbstlosigkeit zur Folge. Mit dem Reinigen der Luft zog der Egoismus herauf. Der Nebeldunst der alten Atlantis bildete rings um den Menschen eine Atmosphäre von Weisheit, die erfüllt war von Selbstlosigkeit, von Liebe. Das strömte in die Wasser des Rheins und ruhte da unten als Weisheit, als Gold. Wenn das aber vom Egoismus erfaßt wird, dann gibt es zu gleicher Zeit die egoistische Macht. So sahen die Re­präsentanten der alten Bewohner von Nibelungenheim, als sie ostwärts zogen, den Rhein den Hort in sich schließen, der aus dem Gold der Weisheit bestand, die einstmals in selbstloser Art gewirkt hat. Das alles ruhte – nicht so ausgesprochen – in der Sagenwelt, deren sich Richard Wagners Seele bemächtigte.

dat, naarmate de vloed geleidelijk de Atlantische landen overspoelde, diezelfde vloed ook de rivieren van de Noord-Duitse laagvlakte vormde; zo wordt de wezensaard van de Rijn gezien als een overblijfsel van die entiteit die — als het Atlantische nevelwezen — ooit de landen wijd en zijd bedekte. Het is alsof de wateren van de Rijn waren weggevloeid uit de nevelmassa’s van het oude Atlantis — het rijk van de nevel, de woonplaats van de Nibelungen. De legende beeldt dit uit in een schemerig, intuïtief bewustzijn. En toen de volkeren naar het oosten trokken — gedwongen door veranderende fysieke omstandigheden om die streken te verlaten — liet dat schemerige bewustzijn hen los. Het werd steeds helderder, maar tegelijkertijd nam het egoïsme toe.
Dat oude, schemerige bewustzijn had een zekere zelfloosheid gevoed. Met het opklaren van de lucht ontstond het egoïsme. De nevelsluier van het oude Atlantis had een sfeer van wijsheid rond de mensheid gecreëerd — een sfeer doordrongen van zelfloosheid en liefde. Dit wezenlijke element vloeide in de wateren van de Rijn en rustte daar in de diepten als wijsheid, als goud. Wanneer dit echter door egoïsme wordt gegrepen, roept het tegelijkertijd egoïstische macht op. Toen de vertegenwoordigers van de oude bewoners van Nibelungenheim* naar het oosten trokken, zagen zij dus hoe de Rijn de schat in zich besloot — een schat gevormd uit het goud van die wijsheid die ooit in een geest van zelfloosheid had gewerkt. Dit alles sluimerde — zij het niet expliciet verwoord — in de wereld van de legende die de ziel van Richard Wagner zich eigen had gemaakt.
GA 55/226-227
Niet vertaald

*Im Nibelungenhort haben wir nichts anderes zu sehen als eine sprachliche Umbildung des alten Wortes Nifelheim, Nebelheim. Es ist also dasjenige, was man im Norden kannte als die physische Erde, die Erde im Augenblicke des Physischwerdens.

In *Nibelungenhort* zien we niets anders dan een taalkundige transformatie van het oude woord *Nifelheim* (of *Nebelheim*). Het is derhalve datgene wat in het Noorden bekendstond als de fysieke aarde – de aarde op het moment dat zij fysiek werd.
GA 92/39
Niet vertaald

Die Druidenpriester nährten das Bewußtsein, daß einmal fern im Westen eine hohe Kultur da war. Diese Kultur war in einem Lande, das man als Nifelheim oder Nibelungenheim bezeichnete. Dieses Nifelheim war die alte Atlantis. Sie war früher ein Nebelheim wegen ihrer eigentümlichen atmosphärischen Verhältnisse, die ganz anders waren als die unsrigen. Die germanische Stammsage gibt damit wirklich die Wahrheit wieder. Sie weist hin auf ein uraltes Land, das es einst gab zwischen Europa und Amerika, da, wo jetzt der atlantische Ozean ist. Dieses uralte Land Atlantis ist untergegangen und mit ihm Schätze der Macht und Weisheit. Diese Schätze bezeichnete man als Gold, und ihr Untergehen wird in der Sage erzählt als das Versenken des Goldes des Nibelungenhortes. Der Schatz der Nibelungen soll in neuer Weise gehoben, auferweckt werden, mehr im Osten, in Europa.

De druïden hielden de herinnering levend dat er lang geleden, in het verre westen, een hoogstaande beschaving had bestaan. Deze beschaving bevond zich in een land dat bekendstond als Nifelheim of Nibelungenheim. Dit Nifelheim was het oude Atlantis. Het was ooit een ‘land van nevels’ vanwege de bijzondere atmosferische omstandigheden, die sterk afweken van de onze. De Germaanse overlevering weerspiegelt dus de werkelijkheid; ze wijst op een oud land dat ooit tussen Europa en Amerika lag, in het gebied dat nu door de Atlantische Oceaan wordt ingenomen. Dit oude land Atlantis ging ten onder, en daarmee ook schatten van macht en wijsheid. Deze schatten werden aangeduid als goud, en het verlies ervan wordt in de legenden beschreven als het zinken van de Nibelungenschat. Het is de bestemming van de Nibelungenschat om opnieuw te worden geborgen – om weer tot leven te worden gewekt – en wel verder naar het oosten, in Europa.
GA 92/148
Niet vertaald

Wir leben in der Zeit nach der großen atlantischen Flut. Vor dieser Zeit lebten unsere uralten Vorfahren, Menschen ganz anderer Art. Heute stellt man sich vor, die Menschen damals seien so gewesen, wie sie jetzt sind. Die äußeren physischen Verhältnisse waren jedoch ganz anders. So war Atlantis ein Land, das immer dunkel war, gehüllt in dichte Nebelmassen. Es ist wichtig, daß Sie das wissen. Die alte deutsche Mythologie hat die Erinnerung behalten in den Worten Nifelheim, Nebelheim, Nibelungen. Diesen Verhältnissen ent­sprechend war die menschliche Organisation eine ganz andere. Ebenso haben die Atlantier eine ganz andere Kultur gehabt. Sie würden eine Vorstellung davon bekommen, wenn ich Ihnen im einzelnen schildern könnte, wie die Menschen damals in allen Dingen artikulierte Laute vernommen haben.

Wij leven in het tijdperk na de grote Atlantische vloed. Daarvoor leefden onze verre voorouders – mensen van een totaal andere aard. Tegenwoordig stelt men zich voor dat de mensen uit die tijd net zo waren als wij nu. De uiterlijke fysieke omstandigheden waren echter totaal anders. Atlantis was bijvoorbeeld een land dat voortdurend in duisternis gehuld was, omgeven door dichte mistmassa’s. Het is belangrijk dat u dit weet. De oude Germaanse mythologie heeft de herinnering hieraan bewaard in begrippen als *Nifelheim*, *Nebelheim* en *Nibelungen*. In overeenstemming met deze omstandigheden was de menselijke constitutie totaal anders. Ook kenden de Atlantiërs een totaal andere cultuur. U zou zich hier een voorstelling van kunnen maken als ik u in detail zou beschrijven hoe de mensen destijds in alle dingen gearticuleerde klanken waarnamen.
GA 97/239 
Niet vertaald

Blz. 17

Die Menschheit machte nun verschiedene Entwickelungszustände durch; sie konnte nicht stehenbleiben bei jenem alten dumpfen
Hellsehen; es mußte die heutige Art des Wahrnehmens durch die Sinne eintreten. Da mußte für eine gewisse Zeit das Hellsehen zurücktreten, das aber in der Zukunft wieder zu dem heutigen hellen Tagesbewußtsein hinzuerobert werden wird. Was die Menschen heute als Grundlage unserer äußeren Kultur haben, den Gebrauch der Vernunft, den Verstand, das war nicht den alten atlantischen Hellsehern eigen, das mußte erst erobert werden. Der Mensch mußte seine Augen und Ohren, seine Sinneswahrnehmungsorgane nach
außen richten; das innere geistige Auge trat für eine Zeit zurück. Als unsere Vorfahren aus der alten Atlantis nach dem Osten hinüberwanderten, da war dieses Ereignis zugleich verknüpft mit dem Verlust des alten Hellsehens und mit dem Erringen der äußeren sinnlichen Wahrnehmung, mit dem Erringen von Fähigkeiten wie Zählen, Rechnen, Urteilen.

De mensheid doorliep verschillende ontwikkelingsstadia; ze kon niet op het niveau van die oude, schemerige vorm van helderziendheid blijven steken; de moderne wijze van zintuiglijke waarneming moest tot ontwikkeling komen. Bijgevolg moest de helderziendheid tijdelijk wijken – al zal deze in de toekomst opnieuw worden verworven, naast ons huidige, heldere waakbewustzijn. Wat de mens van tegenwoordig bezit als fundament van onze uiterlijke cultuur – het gebruik van het verstand en het intellect – was de oude Atlantische helderzienden niet eigen; het moest worden verworven. De mens moest zijn ogen en oren – zijn zintuiglijke waarnemingsorganen – op de buitenwereld richten; het innerlijke geestesoog trad tijdelijk op de achtergrond. Toen onze voorouders vanuit het oude Atlantis naar het oosten trokken, was deze gebeurtenis onlosmakelijk verbonden met het verlies van die oude helderziendheid en het verwerven van uiterlijke zintuiglijke waarneming, evenals met de beheersing van vermogens zoals tellen, rekenen en oordeelsvorming.

Bei jenem kleinen Häuflein in der Nähe des heutigen Irland hatte sich zuerst die Fähigkeit des Rechnens, Zählens und so weiter ausgebildet. Diese Menschen zogen zunächst nach dem Osten hinüber, und mit den hereinbrechenden Fluten des Ozeans zogen ihnen immer andere Völkerschaften nach; sie bevölkerten den Boden des heutigen Europa. So war ein zweifaches Anschauen der Dinge beidiesen Völkerschaften da: die äußere Beobachtung der Sinneswelt, das Zählen, Rechnen, Kombinieren, was dazu führte, daß die heutigen technischen Fortschritte, Maschinen, Verkehrsmittel und so weiter, errungen werden konnten.
Im Herzen trugen diese Völker aber noch etwas anderes: die Erinnerung an jene Welten des Geistes, in die sie hineingeschaut hatten, und die Sehnsucht, durch irgendwelche Mittel diese geistigen Welten wieder zu erobern.
Nun stellen wir uns einmal recht lebhaft diese Vorfahren im alten Europa vor. Nicht gleichzeitig haben sie alle mit dem Herüberwandern die Gabe des alten Hellsehens verloren. Viele, ja zahlreiche Leute, die herübergewandert waren, haben noch vollgültige Reste des alten Hellsehens auch nach Europa mitgebracht. Es gab viele unter diesen Vorfahren, die, wenn sie sich in der Dämmerung des Abends oder in der Nacht still hinsetzten, in ein lebhaftes Träumen versanken, das mehr als das heutige Träumen bedeutete; sie sahen
noch hinein in die geistige Welt.

Binnen die kleine groep in de nabijheid van het huidige Ierland ontstond voor het eerst het vermogen tot rekenen, tellen en dergelijke. Deze mensen trokken aanvankelijk in oostelijke richting, en – naarmate het oceaanwater oprukte – volgden andere volkeren in hun spoor, om uiteindelijk de gebieden van het huidige Europa te bevolken. Zo beschikten deze volkeren over een tweeledige blik: enerzijds de uiterlijke waarneming van de zintuiglijke wereld – het tellen, rekenen en combineren – wat de weg vrijmaakte voor de technologische vooruitgang, de machines en de vervoersmiddelen die we vandaag de dag zien. Toch droegen deze volkeren diep in hun hart iets anders met zich mee: de herinnering aan die spirituele werelden waarin zij ooit hadden kunnen kijken, en het verlangen om die spirituele sferen op de een of andere manier te herwinnen. Laten we ons deze voorouders in het oude Europa levendig voor de geest halen. Zij verloren niet allemaal de gave van de oude helderziendheid op het moment van hun migratie; integendeel, velen – ja, zelfs grote aantallen – van degenen die migreerden, namen werkelijke overblijfselen van die oude helderziendheid mee naar Europa. Onder deze voorouders waren er velen die, wanneer ze in de schemering of ’s nachts rustig neerzaten, in een staat van levendige droombeelden raakten – een ervaring die veel diepgaander was dan het dromen dat wij tegenwoordig kennen – omdat zij nog steeds in staat waren om in de spirituele wereld te kijken.

Blz. 18

Noch hatten sich unzählige Menschen nicht nur die Erinnerung daran bewahrt, sondern sogar die Fähigkeit, in gewissen Ausnahmezuständen des Lebens in die geistigen Welten hineinzublicken. Und die anderen, die diese Fähigkeit verloren hatten, hatten dafür eine Eigenschaft, die im Laufe der Entwickelung viel mehr abhanden gekommen ist, als man gewöhnlich denkt: Es gab in alten Zeiten, namentlich in der Bevölkerung Mittel- und Osteuropas, eine Eigenschaft, die weit verbreitet war, in einer Intensität, von der man sich heute keine Vorstellung macht, und das war das Vertrauen, der treue Glaube. Diejenigen, die etwas über die geistigen Welten zu sagen wußten, die fanden Gehör, sie fanden Glauben, weil Liebe und Vertrauen gerade in jenen europäischen Ländern eine große, eine bedeutsame Kraft hatten.
Jenes Kritisieren und Pochen auf die eigene Überzeugung, wie man es heute findet, war etwas, woran damals überhaupt kein Mensch dachte.

Ontelbare mensen bewaarden niet alleen de herinnering hieraan, maar zelfs het vermogen om in bepaalde uitzonderlijke levensfasen in de geestelijke werelden te blikken. En zij die dit vermogen hadden verloren, bezaten in plaats daarvan een eigenschap die in de loop van de evolutie in veel sterkere mate verloren is gegaan dan algemeen wordt beseft: in vroeger tijden – met name onder de bevolking van Centraal- en Oost-Europa – bestond er een wijdverbreide eigenschap, aanwezig met een intensiteit die we ons vandaag de dag nauwelijks kunnen voorstellen, namelijk vertrouwen – een standvastig geloof. Wie over de geestelijke werelden sprak, vond gehoor en geloof, omdat liefde en vertrouwen krachtige, wezenlijke krachten waren in juist die Europese gebieden. De neiging tot kritiek en het vasthouden aan de eigen overtuiging – tegenwoordig zo alomtegenwoordig – was iets dat destijds bij niemand opkwam.

Diese Dinge aber sind es, die es heute notwendig machen, daß ein jeder selber zur geistigen Welt geführt wird. Das war in jener Zeit wegen des starken, großen Vertrauens nicht notwendig. Wenn wir die alte Bevölkerung Europas überblicken, sehen wir auf dem Grunde der Seelen dieser Leute, daß sie ein volles Bewußtsein hatten von den hinter der sinnlichen Welt stehenden geistigen Welten.
Und nun wollen wir uns einmal das Werden der neuen Anschauung des nun durch seine Sinne zu den Gegenständen hinblickenden Menschen klarmachen. Ich habe schon angedeutet, daß bei jenem kleinen Häuflein im Norden, in der Nähe des heutigen Irland, ein Ereignis eintrat, durch welches das Rechnen, das Zählen und Kombinieren eine Fähigkeit des Menschen geworden ist. Ich habe schon früher angedeutet, daß dazumal des Menschen Ätherkopf hineingerückt ist in den physischen Kopf. Während früher der Teil des Ätherkopfes in der Nähe der Augenbrauen außerhalb des physischen Gehirnes war, rückte er jetzt hinein, und beide wurden eine Einheit.

Toch zijn dit juist de zaken die het vandaag de dag noodzakelijk maken dat ieder individu persoonlijk naar de geestelijke wereld wordt geleid. In vroegere tijden was dit niet nodig, dankzij een diep en krachtig vertrouwen. Wanneer we terugblikken op de oude bevolkingsgroepen van Europa, nemen we – diep in hun ziel – een volledig bewustzijn waar van de geestelijke werelden die achter de zintuiglijke wereld liggen.
Laten we nu verduidelijken hoe de nieuwe zienswijze ontstond: het perspectief van de mens die via de zintuigen naar de dingen om zich heen kijkt.
Ik heb er al op gewezen dat er in een kleine groep in het noorden – nabij het huidige Ierland – een gebeurtenis plaatsvond die het rekenen, tellen en combineren omvormde tot menselijke vermogens. Ik heb eerder vermeld dat in die tijd het menselijke etherhoofd in het fysieke hoofd verschoof. Waar het deel van het etherhoofd ter hoogte van de wenkbrauwen voorheen buiten de fysieke hersenen bestond, bewoog het zich nu naar binnen en smolten de twee samen tot één geheel.

Blz. 19

Dadurch erlangte der Mensch die Fähigkeit des Selbstbewußtseins, des Ichbewußtseins, er erlangte die Fähigkeit, zu urteilen und hinzuschauen zu den Gegenständen. Der Atherkopf, der heute mit der Form des physischen Kopfes zusammenfällt, stand bei den alten Atlantiern weit vor der Stirn hervor, daher ihr Hineinsehen in die geistige Welt, ihr Hellsehen. Nun versetzen wir uns einmal in die Seele der atlantischen Bevölkerung, versetzen wir uns in jene alten Zeiten, wo die Menschen noch ihren Atherkopf weit außerhalb ihres physischen Kopfes hatten, und versetzen wir uns dann in jene Zeiten gegen Ende der Atlantis, wo die beiden schon zusammengefallen waren. Der Atlantier konnte schauen, wie der Atherkopf nach und nach hineinrückte, er war ja noch hellsehend, er sah das.
Wie sah er nun dieses Hineinrücken des Ätherkopfes in den physischen Kopf? Als etwas ganz besonderes kam dem Atlantier dieses Hineinrücken des Ätherkopfes vor. Das wollen wir uns einmal vor die Seele rücken; ich will es Ihnen beschreiben.

Hierdoor verwierf de mens het vermogen tot zelfbewustzijn – tot een besef van het ‘Ik’ – en het vermogen om oordelen te vellen en objecten waar te nemen. Het etherische hoofd, dat tegenwoordig samenvalt met de vorm van het fysieke hoofd, stak bij de oude Atlantiërs ver voor het voorhoofd uit; dit verklaart hun vermogen om in de geestelijke wereld te kijken – hun helderziendheid. Laten we ons nu verplaatsen in de ziel van de Atlantiërs – in die oude tijden waarin het etherische hoofd van de mens nog ver buiten het fysieke hoofd uitstak – en vervolgens in de tijd tegen het einde van het Atlantische tijdperk, toen de twee reeds in elkaar waren opgegaan. De Atlantiër kon waarnemen hoe het etherische hoofd zich geleidelijk naar binnen verplaatste; als helderziende kon hij dit proces zelf zien voltrekken. Hoe nam hij deze inwaartse beweging van het etherische hoofd in het fysieke hoofd dan waar? Voor de Atlantiër deed deze inwaartse beweging zich voor als iets werkelijk buitengewoons. Laten we ons dit levendig voor de geest halen; ik zal het u beschrijven.

Woher, fragte sich der Atlantier, kommen denn die Kräfte, die mir jetzt zuteil werden? – Vorher hatte der Mensch um sich herum eine geistige Welt gesehen. Was zeigte ihm diese geistige Welt um ihn herum? Machen Sie sich das einmal ganz klar. Wenn Sie jetzt plötzlich hellsehend werden könnten, bis zu dem Grade, wie es der Atlantier war, was würde da in Ihrer Seele vorgehen? Sie würden geistige Wesenheiten um sich herum sehen. Die physische Welt
würde sich bevölkern mit Wesenheiten des astralischen, des geistigen Planes, und die würden Sie sehen. Woher würde das kommen?
Durch Ihre eigenen Fähigkeiten, die jetzt in Ihrer Seele schlummern, die Sie dann aber entwickelt hätten. Es würde Ihnen so erscheinen, wie wenn etwas aus Ihnen selbst herausstrahlte. Was heute aus Ihnen herausstrahlt in die Welt, das war ja damals zur Zeit der alten Atlantis erst in Sie hineingestrahlt. Alle Anschauungen, die der Mensch heute sich bilden kann in bloßen Begriffen von der geistigen Welt, das waren zu jener Zeit lebendige Wesenheiten für ihn, und
der Atlantier sah, wie etwas hineinzog in ihn und in ihm Fähigkeiten anregte. Er sagte sich: Ich fange an, mit meinen Augen die Dinge zu sehen, mit meinen Ohren Geräusche, Töne zu hören, ich fange an zu sehen, was draußen sinnlich wahrnehmbar ist.

“Waar,” zo vroeg de Atlantiër zich af, “komen de vermogens vandaan die mij nu worden geschonken?” Voorheen namen mensen een geestelijke wereld om zich heen waar. Wat openbaarde deze omringende geestelijke wereld hun? Probeer je dit helder voor de geest te halen. Als je plotseling helderziend zou worden – in dezelfde mate als de Atlantiër –, wat zou er zich dan in je ziel afspelen? Je zou geestelijke wezens om je heen zien. De fysieke wereld zou bevolkt raken met wezens uit de astrale en geestelijke sferen, en jij zou ze zien. Waar zou dit vandaan komen? Uit je eigen vermogens – vermogens die nu in je ziel sluimeren, maar die je dan ontwikkeld zou hebben. Het zou voor jou lijken alsof er iets vanuit je innerlijk naar buiten straalde. Wat tegenwoordig vanuit jou de wereld in straalt, was in de tijd van het oude Atlantis iets dat in jou binnenstraalde. Alle begrippen over de geestelijke wereld die een mens zich tegenwoordig kan vormen – louter abstracte ideeën – waren voor de mensen van die tijd levende wezens; de Atlantiër zag iets dat zijn wezen binnenstroomde en vermogens in hem deed ontwaken. Hij zei tegen zichzelf: “Ik begin dingen te zien met mijn ogen en geluiden en tonen te horen met mijn oren; ik begin waar te nemen wat in de wereld om mij heen zintuiglijk waarneembaar is.”

Blz. 20

Woher kommen diese Fähigkeiten? Sie strahlten von außen in den Menschen
hinein.
Wir wollen die alte Atlantis noch einmal so recht ins Auge fassen.
Das Land war bedeckt mit weiten Wassernebelmassen; diese Wassernebelmassen waren von verschiedener Dichte in der ersten und in der letzten atlantischen Zeit, namentlich waren sie in der Nähe des heutigen Irland anders als in den sonstigen Gegenden. Die Wasser- und Nebelmassen waren zuerst warm und heiß. Im südlichen Teil der Atlantis waren sie noch warm, zum Teil heiß, wie warme, heiße Rauchmassen; gegen Norden zu waren sie kälter. Insbesondere gegen das Ende der atlantischen Zeit trat eine mächtige Abkühlung ein. Nun war es gerade diese Abkühlung der Nebelmassen, diese
nordische Kälte, welche die neue Anschauung, das neue Seelenleben aus den Menschen herauszauberte. Niemals hätten unter den Gluten der Hitze des Südens der Intellekt, die Urteilskraft zuerst sich in der Menschheit entwickeln können. Der Atlantier in der Nähe Irlands fühlte Fähigkeiten in sich hineinströmen, die ihn so durchdrangen, daß er fähig wurde, mit seinen Sinnesorganen die Dinge draußen zu sehen, zu hören und so weiter. Er empfand das so, daß er es der Abkühlung der Luftmassen zu verdanken hatte.

Waar kwamen deze vermogens vandaan? Ze straalden van buitenaf op de mens in.
Laten we het oude Atlantis eens nader bekijken.
Het land was bedekt met enorme massa’s waterige nevel; de dichtheid van deze massa’s varieerde tussen de vroege en late Atlantische periodes – zo verschilden de omstandigheden nabij het huidige Ierland van die in andere regio’s. Aanvankelijk waren deze water- en nevelmassa’s warm tot heet. In het zuidelijke deel van Atlantis bleven ze warm – en op sommige plaatsen heet – en deden ze denken aan massa’s warme, verhitte rook; naar het noorden toe waren ze kouder. Er trad een aanzienlijke afkoeling op, vooral tegen het einde van het Atlantische tijdperk. Juist deze afkoeling van de nevelmassa’s – deze noordelijke kou – riep een nieuwe manier van wereldwaarneming en een nieuw innerlijk leven bij de mens op. Het intellect en het oordeelsvermogen hadden zich bij de mensheid nooit kunnen ontwikkelen in de verzengende hitte van het zuiden. De Atlantiër die nabij Ierland leefde, voelde vermogens in zich binnenstromen – vermogens die hem zo diep doordrongen dat hij in staat raakte om de buitenwereld te zien, te horen en op andere manieren waar te nemen via zijn zintuigen. Hij ervoer dit als iets wat hij te danken had aan de afkoeling van de luchtmassa’s.

Zu dem Wahrnehmen äußerer Gegenstände durch Sinnesorgane gehören Nerven. Zu jedem unserer Sinnesorgane gehen Nerven vom Gehirn aus. Augennerven, Geruchs-, Gehörnerven und so weiter haben wir. Diese Nerven, die heute den Menschen fähig machen, die Sinneseindrücke sich zum Bewußtsein zu bringen, waren untätig, bevor die äußere sinnliche Anschauung der Dinge da war. Sie vermittelten nicht das äußere Anschauen, sie hatten eine innere Aufgabe. Der atlantische Mensch sah damals die Kräfte an sich herankommen, die diese Nerven in ihm zu Sinnesorganen machten. Er empfand diese ganze Situation so, wie wenn in den Kopf von außen hineinfluteten die Strömungen, welche dann seine Nerven im Kopf durchsetzten.
Nun gibt es unter den Nerven im Kopfe, die dazumal tätig wurden und die wir heute noch anatomisch nachweisen können, zwölf Paare, und zwar zehn Paare, die vom Kopfe ausgehend sich gliedern, um die einzelnen Sinnesorgane in Tätigkeit zu setzen.

Zenuwen spelen een rol bij de waarneming van uiterlijke objecten via de zintuigen. Vanuit de hersenen lopen zenuwen naar elk van onze zintuigen; we beschikken over oogzenuwen, reukzenuwen, gehoorzenuwen, enzovoort. Deze zenuwen – die de mens tegenwoordig in staat stellen zintuiglijke indrukken tot bewustzijn te brengen – waren inactief voordat de uiterlijke zintuiglijke waarneming van dingen bestond. Ze dienden niet voor uiterlijke waarneming; ze hadden veeleer een innerlijke functie. In die tijd nam de Atlantische mens de krachten waar die op hem afkwamen en die deze zenuwen in hem tot zintuigen omvormden. Hij beleefde deze hele situatie alsof er stromingen van buitenaf zijn hoofd binnenstroomden – stromingen die vervolgens de zenuwen in zijn hoofd doordrongen.
Tot de zenuwen in het hoofd die in die tijd actief werden – en waarvan we het bestaan ​​ook nu nog anatomisch kunnen aantonen – behoren twaalf paren; meer specifiek zijn er tien paren die vanuit het hoofd uitwaaieren om de afzonderlijke zintuigen te activeren.

De wetenschap meldt dit:

Bron: ChatGPT

Wenn Sie zum Beispiel die Augen bewegen, so sind dazu die Augenmuskelnerven da und nicht der Sehnerv. Also zehn Paare, die zu den einzelnen Sinnesorganen gehen, und zwei Paare, die tiefer hinuntergehen und die den Verkehr vermitteln zwischen dem sinnlichen Wahrnehmen und der Gehirntätigkeit. Der Atlantier fühlte zwölf Strömungen in sich hineingehen, in sein Gehirn und hinunter in seinen Leib. Das sah er. Was Sie jetzt als Nerven in sich haben, wurde für sein Wahrnehmen erzeugt durch zwölf in ihn hineingehende Ströme. Wenn nun diesem Umstände, daß die Luft sich abkühlte und das ganze Niflheim ein kaltes Land wurde, die zwölf Nervenstränge verdankt werden, so war doch noch etwas anderes dazu notwendig, um die menschlichen Sinnesorgane zu gestalten. Bevor die menschlichen Sinnesorgane gestaltet waren, hatte auch das Herz noch eine ganz andere Aufgabe. Die Blutzirkulation muß eine andere gewesen sein bei einem Wesen, das sich hellseherisch, geistig die Farben und Töne der Umgebung vor die Seele zaubert, als bei dem atlantischen Menschen, dem die äußere Welt allmählich für die äußeren Sinne wahrnehmbar auftauchte.

Wanneer u bijvoorbeeld uw ogen beweegt, zijn het de zenuwen die de oogspieren aansturen die dit mogelijk maken, en niet de oogzenuw. Er zijn dus tien paren die verbonden zijn met de afzonderlijke zintuigen, en twee paren die dieper reiken en de wisselwerking tussen zintuiglijke waarneming en hersenactiviteit bemiddelen. De Atlantiër voelde hoe twaalf stromen zijn wezen binnenstroomden – zijn hersenen in en omlaag zijn lichaam in. Hij nam dit waar. Wat u nu in u draagt ​​als zenuwen, ontstond voor zijn waarneming doordat er twaalf stromen zijn wezen binnenstroomden. Hoewel de twaalf zenuwbanen hun bestaan ​​te danken hebben aan het feit dat de lucht afkoelde en het hele rijk Niflheim een ​​koud gebied werd, was er iets anders nodig om de menselijke zintuigen te vormen. Voordat de menselijke zintuigen werden gevormd, had ook het hart een totaal andere functie. De bloedsomloop moet anders zijn geweest bij een wezen dat – door middel van helderziendheid en geestelijke vermogens – de kleuren en geluiden van de omgeving voor zijn ziel opriep, in vergelijking met de Atlantische mens, voor wie de uiterlijke wereld geleidelijk aan in de waarneming van de uiterlijke zintuigen verscheen.

Diese Umgestaltung des Herzens hat niemals kommen können von den kalten Teilen der Atlantis. Sie mußte dadurch kommen, daß die menschliche Organisation von anderswoher angefacht wurde. Die Umgestaltung des Herzens hat der wärmere, südliche Erdstrich der Atlantis bewirkt.
Sie müssen sich das so vorstellen, daß beide Strömungen auf den Atlantier eingewirkt haben, die kalten Ströme des Nordens und die warmen Ströme des Südens. Die warmen Ströme haben in das Herz Feuer hineinkommen lassen, sie haben es auflodern lassen zu Enthusiasmus, während der andere Teil der Menschennatur angefacht wurde vom kalten Norden. Die Strömungen, die von Norden kamen, haben des Menschen Stirn [andere Nachschrift: Hirn] so weit
umgebildet, daß der Mensch ein Denker, ein sinnlich Anschauender werden konnte. Der Kopf des Atlantiers war ganz anders gebildet als der Kopf des Menschen von heute. Gerade was diese Kräfte der zwölf Ströme des Nordens bewirkt haben, das hat den Menschen zum Denker gemacht. Und die warme Strömung des Südens hat ihm sein Gefühl, seine Empfindungsart und auch seine heutige Sinnlichkeit gegeben.

Deze transformatie van het hart had nooit kunnen ontstaan ​​in de koude streken van Atlantis. Ze moest tot stand komen doordat de menselijke constitutie van elders werd gestimuleerd. Het was de warmere, zuidelijke streek van Atlantis die deze transformatie van het hart teweegbracht.
Men moet zich dit als volgt voorstellen: beide stromingen werkten in op de Atlantiër – de koude stromingen uit het noorden en de warme stromingen uit het zuiden. De warme stromingen brachten vuur in het hart, waardoor het in geestdrift ontvlamde, terwijl het andere aspect van de menselijke natuur door het koude noorden werd gestimuleerd. De stromingen uit het noorden transformeerden het menselijk voorhoofd [alternatieve transcriptie: de hersenen] in zo’n mate dat de mens een denker kon worden en een wezen dat tot zintuiglijke waarneming in staat was. Het hoofd van de Atlantiër was heel anders gevormd dan dat van de moderne mens. Juist de werking van deze krachten uit de twaalf noordelijke stromingen maakte de mens tot een denker. Tegelijkertijd schonk de warme stroming uit het zuiden hem zijn vermogen tot voelen, zijn wijze van gewaarworden en zijn huidige zintuiglijke natuur.

Blz. 22

Das, was das Blut dadurch erhielt, strömte in das Herz ein, das dadurch ein ganz anderes Organ geworden ist. Dadurch, daß das Blut, der den Menschen ernährende Saft, die ganze Blutzirkulation, anders geworden ist, mußte auch die äußere Ernährung des Leibes eine andere werden. So können wir sagen: Von zwei Seiten her ist an dem Menschen gearbeitet worden in jener Zeit. Es ist sein physischer Leib so umgeschaffen worden, daß er auf der einen Seite der Träger des Gehirnes werden konnte, und auf der anderen Seite so, daß der Leib mit dem Blute versorgt worden ist, das dieser umgestaltete Mensch nötig hatte.
Diese Vorgänge stellten sich der Anschauung des Atlantiers im Bilde dar. In der astralen Anschauung stellt sich ja alles im Bilde dar.
Das Einfließen der geistigen Strömungen, die unsere Nerven heranbildeten, stellte sich ihm dar als zwölf aus dem kalten Norden herunterkommende Ströme; und das, was das Herz umbildete, stellte sich ihm dar als das Feuer, das von Süden heraufkam. Das, was den physischen Kopf umbildete zu dem des heutigen anschauenden Menschen, stellte sich ihm dar als das Bild des Urmenschen, und das Ernährende im Menschen stellte sich ihm dar als ein anderes Bild, als das Bild des sich ernährenden Tieres.

Wat het bloed op deze wijze ontving, stroomde naar het hart, dat daardoor een totaal ander orgaan werd. Omdat het bloed – de vloeistof die de mens voedt – en de gehele bloedsomloop waren veranderd, moest noodzakelijkerwijs ook de wijze waarop het fysieke lichaam werd gevoed, veranderen. We kunnen dus zeggen dat er in die tijd vanuit twee richtingen op de mens werd ingewerkt. Zijn fysieke lichaam werd zodanig omgevormd dat het enerzijds de drager van de hersenen kon worden, en anderzijds werd voorzien van het specifieke bloed dat deze getransformeerde mens nodig had.
Deze processen deden zich aan de waarneming van de Atlantiër voor in de vorm van beelden; immers, bij astrale waarneming verschijnt alles als beeld. De instroom van de geestelijke stromingen die onze zenuwen vormden, verscheen hem als twaalf stromen die uit het koude noorden neerdaalden, terwijl de kracht die het hart omvormde, verscheen als vuur dat uit het zuiden opsteeg. De kracht die het fysieke hoofd omvormde tot dat van de moderne, waarnemende mens, verscheen hem als het beeld van de oermens, terwijl het voedende principe in de mens als een ander beeld verscheen: dat van het dier dat voedsel tot zich neemt.

Wie trat nun derjenige vor das Volk hin, der dies alles gesehen hatte? Wie drückte er sich aus? Er drückte sich in Bildern aus. Denn das, was wir jetzt hier gesagt haben, das würden die Leute dazumal nicht verstanden haben. Aber sie hatten sich ja noch ein altes Hellsehen bewahrt; wenn man zu ihnen in Bildern sprach, so konnten sie die großen bedeutsamen Wahrheiten verstehen. Diese Methode wurde auch an den druidischen Schulen ausgeübt. Die alten Priesterweisen sprachen zu dem Volke auf folgende Weise: Bevor ihr habt hineinsehen können in diese Welt, die erfüllt ist von Pflanzen und Tieren, von all den Gegenständen, die ihr jetzt draußen unterscheiden könnt, war nichts da als ein finsterer, gähnender Raum, wie ein Abgrund. Ihr sähet die Bilder in den Raum hinein. Aber alles das, was jetzt da ist, ging hervor aus diesem Abgrund, aus Ginnungagap, – das ist das alte germanische Chaos. Nun erzählte man weiter:

Hoe presenteerde degene die dit alles had aanschouwd, zich vervolgens aan het volk? Hoe drukte hij zich uit? Hij sprak in beelden. Want de mensen van die tijd zouden niet hebben begrepen wat wij hier zojuist hebben beschreven. Toch bezaten zij nog een vorm van oude helderziendheid; wanneer er in beelden tot hen werd gesproken, waren zij in staat grote en diepzinnige waarheden te doorgronden. Deze werkwijze werd ook in de druïden-scholen toegepast. De oude priester-wijzen spraken het volk op deze wijze toe:
Voordat men in deze wereld kon kijken – vol planten en dieren en alle voorwerpen die u nu om u heen kunt onderscheiden – was er niets anders dan een donkere, gapende ruimte, als een afgrond. In die ruimte zag men beelden. Toch kwam alles wat nu bestaat voort uit deze afgrond, uit Ginnungagap – de oude Germaanse chaos. Vervolgens ging het verhaal verder:

Blz. 23

Von Norden her flössen zwölf Ströme, und von Süden her kamen die Feuerfunken. Dadurch, daß die Feuerfunken des Südens sich verbanden mit den zwölf Strömen des Nordens, entstanden zwei Wesen: der Riese Ymir und die Kuh Audhumbla.
Was ist nun der Riese Ymir? Ymir ist der denkende Mensch, der entstanden ist, sich herausgebildet hat aus dem Ghaos – aus Ginnungagap; und die Kuh Audhumbla ist das neue Ernährende und das neue Herz. In der menschlichen Gestalt sind vereinigt der Riese Ymir und die Kuh Audhumbla.
Wie müssen wir uns vorstellen, daß der alte Druide, der Priesterweise zu den Menschen sprach? Er hatte die Weisheit, er wußte von dem was geschehen war. Er sprach zu solchen Menschen, die sich entweder ein altes Hellsehen in Ausnahmemomenten noch erhalten hatten, oder zu solchen, die Vertrauen hatten. Er wußte, er wird verstanden, wenn er den Vorgang der Menschwerdung so erzählt, wie er sich dem astralen Sehen darbietet. Die zwölf Ströme, die aus dem Norden kommen und die zwölf Nervenpaare bilden, verbinden sich mit den Feuerfunken, die aus dem Süden hervorsprühen, die das Herz und das Ernährungssystem bilden.

Twaalf stromen vloeiden vanuit het noorden, en vuurvonken kwamen vanuit het zuiden. Door de vereniging van de vurige vonken uit het zuiden met de twaalf stromen uit het noorden ontstonden twee wezens: de reus Ymir en de koe Audhumbla.
Wat is dan de reus Ymir? Ymir is de denkende mens die ontstond – die tevoorschijn kwam – uit de chaos, uit Ginnungagap; en de koe Audhumbla vertegenwoordigt het nieuwe voedende principe en het nieuwe hart. De reus Ymir en de koe Audhumbla zijn verenigd in de menselijke gestalte.
Hoe moeten we ons de oude druïde – de wijze priester – voorstellen terwijl hij tot het volk spreekt? Hij bezat wijsheid; hij wist wat er was gebeurd. Hij sprak tot hen die ofwel een rest van oude helderziendheid hadden behouden tijdens momenten van verhoogd bewustzijn, ofwel tot hen die geloof hadden. Hij wist dat hij begrepen zou worden als hij het proces van menselijke incarnatie vertelde
zoals het zich aan de astrale blik openbaart. De twaalf stromen die vanuit
het noorden komen – en die de twaalf zenuwparen vormen – verenigen zich met de vurige vonken die vanuit het zuiden naar buiten spatten, en die het hart en het voedingssysteem vormen.

Das sind die beiden Kräfte, die als Riese Ymir und als Kuh Audhumbla sich darstellen – wie schön wird das erzählt in der germanischen Genesis! Zwei Welten entstanden – so hören wir -: das kalte Niflheim und das heiße,
flammensprühende Muspelheim. Niflheim entläßt die zwölf Ströme,
Muspelheim entläßt die Feuerfunken.
Und jetzt gehen wir ein Stück weiter. Wir wissen, daß damals, in
jenem Moment, wo sich der Ätherleib des Kopfes mit dem physischen Kopf vereinigte, das Ich entstand als ein klares, selbstbewußtes
Ich. Vorher konnte der Mensch zu sich nicht «Ich» sagen. Der
Mensch fühlte sich zwar schon als ein Ich-Wesen, aber es war ihm
noch nicht das Ich-Bewußtsein aufgegangen. Mit diesem Ich-Werden
zusammen mußte der Mensch erkennen, was sich da umgestaltet und
herausgebildet hatte. Er war im höheren Sinne ein Ich geworden.
Nun betrachten wir das einmal, was alles entstanden war im Menschen. Es war das entstanden, was von den zwölf Strömen kam, das
ist das, was seinen Kopf mit den Gehirnnerven durchsetzte. Es war
aber auch das entstanden, was seiner Natur nach nicht mit dem
Kopf zusammenhängt, dasjenige, was seiner Natur nach abstammt
von der Kuh Audhumbla.

Dit zijn de twee krachten die zich manifesteren als de reus Ymir en de koe Audhumbla — hoe prachtig wordt dit verteld in het Germaanse scheppingsverhaal! Er ontstonden twee werelden — zo wordt ons verteld —: het koude Niflheim en het hete, vlammen spuwende Muspelheim. Niflheim brengt de twaalf stromen voort; Muspelheim brengt de vuurvonken voort.
En laten we nu een stap verder gaan. We weten dat destijds, op het moment dat het etherlijf van het hoofd zich verenigde met het fysieke hoofd, het “Ik” tevoorschijn kwam als een helder, zelfbewust “Ik”. Daarvoor kon de mens niet “Ik” tegen zichzelf zeggen. De mens voelde zich weliswaar een “Ik”-wezen, maar
het “Ik”-bewustzijn was nog niet in hem ontwaakt. Tegelijk met dit “Ik”-worden
moest de mens herkennen wat daar was omgevormd en gevormd. Hij was een “Ik” in hogere zin geworden.
Laten we nu beschouwen wat er in de mens was ontstaan.
Er was datgene ontstaan ​​wat afkomstig was uit de twaalf stromen — datgene wat zijn hoofd doordrong met de hersenzenuwen.
Maar er was ook datgene ontstaan ​​wat naar zijn aard niet verbonden is met het hoofd — datgene wat naar zijn aard voortkomt uit de koe Audhumbla.

Blz. 24

Diese zwei Naturen haben sich dazumal zusammengefügt; das können Sie förmlich sehen. Versuchen Sie, sich klarzumachen, wie alles, was von den zwölf Strömen des Nordens kam, eingeschlossen ist im Schädel und im Rückenmark. Alles andere ist angesetzt; die Rippen und die darunterliegenden Organe sind das, was von Süden her kam aus den Feuerfunken, die Kuh Audhumbla; es hat sich herausgebildet aus einem ganz anderen Menschheitszustande und angegliedert an das Frühere. Was hat sich da gebildet? Das eine, das sich gebildet hat aus einem ganz anderen Menschheitszustande heraus ist das geschlechtliche Prinzip. Zwar war das Geschlechtsprinzip schon gebildet im alten Lemurien, aber erst mit dem Auftreten des Ich-Bewußtseins ist es dem Menschen auch zum Bewußtsein gekommen. Vor diesem Zeitpunkte war der
Mensch mehr oder weniger unbewußt; der Geschlechtsakt ging wie in einem Traumzustande, einem dämmerhaften Zustande vor sich.
Das zweite, was dem Menschen gegeben wurde, war die Gestalt des
Herzens selber.

Deze twee naturen versmolten destijds; dat kun je letterlijk zien. Probeer
te doorgronden hoe alles wat uit de twaalf stromen van het Noorden voortkwam, besloten ligt in de schedel en het ruggenmerg. Al het andere werd daaraan toegevoegd; de ribben en de daaronder gelegen organen zijn afkomstig uit het Zuiden – uit de vurige vonken, uit de koe Audhumbla; dit kwam voort uit een totaal andere staat van mens-zijn en werd verbonden met wat reeds bestond. Wat werd daar gevormd? Het ene dat voortkwam uit een totaal andere staat van mens-zijn, is het seksuele principe. Hoewel het seksuele principe reeds in het oude Lemurië was gevormd, trad het pas met de opkomst van het “Ik-bewustzijn” ook in het menselijk bewustzijn binnen. Vóór dat tijdstip
waren mensen min of meer onbewust; de seksuele daad vond plaats als in een droomtoestand, een schemertoestand.
Het tweede dat de mensheid werd geschonken, was de vorm van het
hart zelf.

Und ein drittes, das ihm gegeben wurde, das nach und nach in dieser Zeit sich herausbildete, das war die Sprache.
Die Sprache ist auch ein Geschöpf der Atlantis. Ohne die Sprache können Sie sich nicht die Entwickelung des Denkens, der höheren Geistigkeit vorstellen. Und auch ohne das umgestaltete Herz und ohne das veränderte, das bewußte geschlechtliche Prinzip können Sie sich dies nicht vorstellen. So erscheint der Mensch merkwürdig gegliedert. Sein Denken, sein äußeres Anschauen sind
eingegliedert worden seinem Kopfe. Beigegeben ist diesem ein dreifaches: das bewußte Geschlechtsprinzip, das bewußte Herzprinzip und die bewußte Sprache, die der Ausdruck seiner inneren Wesenheit ist.
Machen wir uns nun gegenwärtig, wie sich dies der astralen Anschauung darstellt. Der astrale Seher sieht dies wiederum in einem Bilde, wie ein Baum stellt es sich ihm dar, ein Baum, der drei Wurzeln hat. Die eine Wurzel ist die Geschlechtlichkeit, die zweite ist das Herz und die dritte die Sprache. Diese drei Wurzeln sind in Korrespondenz mit dem Geistigen, dem Kopfe. Fortwährend gehen Nervenströmungen hin und her.

En een derde element dat hem werd geschonken – en dat in die tijd geleidelijk ontstond – was de taal. Ook de taal is een schepping van Atlantis. Zonder taal is de ontwikkeling van het denken of van een hogere spiritualiteit niet denkbaar. Evenmin is dit denkbaar zonder het getransformeerde hart en het gewijzigde, bewuste principe van de seksualiteit. De mens blijkt dus op een merkwaardige wijze te zijn opgebouwd. Zijn denken en zijn uiterlijke waarneming zijn in zijn hoofd geïntegreerd. Daarmee hangen drie elementen samen: het bewuste principe van de seksualiteit, het bewuste principe van het hart en de bewuste taal – die de uitdrukking vormt van zijn innerlijke wezen.
Laten we ons nu voor de geest halen hoe dit zich aan de astrale waarneming voordoet. De astrale ziener neemt dit waar in de vorm van een beeld: namelijk als een boom met drie wortels. De ene wortel is de seksualiteit, de tweede is het hart en de derde is de taal. Deze drie wortels corresponderen met het geestelijke element, het hoofd. Voortdurende stromen zenuwimpulsen heen en weer tussen deze elementen.

Blz. 25

Der Hellseher kann das so sehen, wie wenn ein Wesen fortwährend von unten nach oben und von oben nach unten läuft. Es erscheint so, wie wenn das Obere, das Geistige, fortwährend bekämpft würde durch das, was von unten kommt. Es widerstreiten sich diese beiden Strömungen. Der Mensch würde niemals in seinen unteren Gliedern leben können, ohne durch die vom Kopf kommenden zwölf Nervenströme befruchtet zu werden. Im Blute tropfen die geistigen Ernährungssäfte von oben nach unten. So sieht der Hellseher im Bilde das Werden des neuen Menschen, wie es sich in der letzten Zeit der atlantischen
Epoche vorbereitet hat für die nachatlantische Zeit.
Der alte Druidenweise mußte so sprechen, daß er den Menschen sagte: So sieht man die Sache. – Die Menschen hatten ja noch das astrale Hellsehen, und so konnte er ihnen noch schildern, was er auf dem astralen Plane sah. Daher lehrte er: Was im Menschen entstanden ist und heute in ihm lebt – die Ich Persönlichkeit -, entspringtaus drei Quellen.

De helderziende kan dit waarnemen als een wezen dat zich voortdurend van beneden naar boven en van boven naar beneden beweegt. Het lijkt alsof het hogere – het geestelijke – voortdurend wordt bestreden door dat wat van beneden opstijgt; deze twee stromingen zijn met elkaar in conflict. De mens zou nooit in zijn lagere wezensdelen kunnen leven zonder bezield te worden door de twaalf zenuwstromen die vanuit het hoofd afdalen. Geestelijke voedingsstromen druppelen van bovenaf in het bloed. Zo ziet de helderziende in dit beeld het ontstaan ​​van de nieuwe mens – een proces dat zich tijdens de laatste fase van het Atlantische tijdperk voorbereidde op het post-Atlantische tijdperk.
De oude Druïden-wijze moest zo spreken dat hij de mensen kon zeggen: “Zo ziet de zaak eruit.” Want de mensen beschikten nog over astrale helderziendheid, waardoor hij hun kon beschrijven wat hij op het astrale vlak waarnam. Daarom onderwees hij dat wat in de mens is ontstaan ​​– en vandaag de dag in hem leeft als de ‘Ik-persoonlijkheid’ – voortkomt uit drie bronnen.

Das Ich, das früher schon da war, aber jetzt erst zum Bewußtsein gekommen ist, stammt aus Niflheim. Es ist aber eine Schlange da, die fortwährend an der Wurzel nagt, die aus dieser Quelle stammt, Niddhögr ist ihr Name. Hellseherisch kann man tatsächlich diese Schlange nagen sehen. Die Ausschreitungen des Geschlechtsprinzipes, das nicht im Zaume gehalten wird, nagen an dieser Wurzel des Menschen.
Die zweite Wurzel ist das Herz. Aus ihm stammt das neue Leben des Menschen. Alles, was der Mensch tut, tut er unter dem Antrieb des Herzens. Er fühlt, was ihn glücklich oder unglücklich macht. Er fühlt die Gegenwart, er fühlt aber auch dasjenige, mit dem er in die Zukunft hineinwächst; das eigentliche Schicksal des Menschen wird vom Herzen empfunden. Darum sagten die Priesterweisen: An der Quelle, aus der diese Wurzel stammt, sitzen drei Nornen und spinnen die Fäden des Schicksals. Die Nornen sind Urd, die Herrin des Vergangenen, Verdhandi, die um die Gegenwart, um das Seiende und Werdende weiß, und Skuld, die kennt, was in der Zukunft sein soll. «Skuld» ist dasselbe Wort wie «Schuld». Die Zukunft entsteht dadurch, daß aus der Gegenwart etwas weiter hinausgeht, das abgetragen werden muß.

Het ‘Ik’ – dat er al eerder was, maar pas nu tot bewustzijn is gekomen – vindt zijn oorsprong in Niflheim. Er is echter een slang die onophoudelijk knaagt aan de wortel die uit deze bron ontspringt; Nidhogg is haar naam. Door middel van helderziendheid kan men deze slang daadwerkelijk zien knagen. Wanneer het seksualiteitsprincipe ongebreideld zijn gang kan gaan, knaagt dit aan deze wortel van de mens.
De tweede wortel is het hart. Daaruit ontspringt het nieuwe leven van de mens. Alles wat een mens doet, doet hij vanuit een impuls van het hart. Hij voelt wat hem gelukkig of ongelukkig maakt. Hij voelt het heden, maar ook datgene waarheen hij in de toekomst groeit; de ware bestemming van de mens wordt door het hart aangevoeld. Daarom zeiden de wijze priesters: bij de bron waaruit deze wortel ontspringt, zitten drie Nornen en spinnen zij de draden van het lot. De Nornen zijn Urd, de meesteres van het verleden; Verdandi, die weet van het heden – van dat wat is en dat wat aan het worden is; en Skuld, die weet wat er in de toekomst zal zijn. ‘Skuld’ is hetzelfde woord als ‘Schuld’. De toekomst ontstaat doordat er vanuit het heden iets naar buiten treedt dat ingelost of vereffend moet worden.

Blz. 26

An der dritten Wurzel ist Mimirs Quelle, Mimir, der den Weisheitstrank trinkt. Das ist dasjenige, was sich als Sprache ausdrückt.
Und oben ragen die Wipfel des Baumes ins Geisterland hinein, und aus dem Geistigen herunter kommen Tropfen des befruchtenden Nervenfluidums. Das drückten die Priesterweisen so aus, daß sie sagten: Da oben in den Wipfeln der Weltesche weidet eine Ziege, von deren Geweih es fortwährend heruntertropft. – So wird das Untere fortwährend von dem Oberen befruchtet. Und ein Eichhörnchen läuft von oben nach unten und von unten nach oben und trägt
Zankesworte hin und her: der Kampf der niederen gegen die höhere Natur.
So stellt es die germanische Sage dar. Sie sagt: Der neue Mensch in der neuen Welt gleicht einem Baum, einer Esche, die drei Wurzeln hat. Die erste Wurzel geht nach Niflheim, in das eiskalte düstere Urland. Inmitten von Niflheim war der unausschöpfhche Brunnen Hwergelmir; zwölf Ströme entsprangen aus ihm, sie flössen durch die ganze Welt.

Bij de derde wortel bevindt zich de bron van Mimir – Mimir, die de drank der wijsheid drinkt. Dit staat voor datgene wat zich als spraak manifesteert.
Daarboven rijst de kruin van de boom op in het rijk van de geest, en uit het geestelijke rijk vallen druppels van de bevruchtende zenuwvloeistof naar beneden. De wijze priesters drukten dit uit door te zeggen: Hoog in de kruin van de wereldes graast een geit [in de mythe is sprake van vier herten], uit wier gewei voortdurend vocht naar beneden druppelt. Zo wordt het lagere voortdurend bevrucht door het hogere. En een eekhoorn [Ratatosker] rent op en neer en draagt ​​woorden van twist heen en weer – een symbool voor de strijd van de lagere natuur tegen de hogere.
Zo wordt het in de Germaanse sage voorgesteld. Er wordt gezegd: De nieuwe mens in de nieuwe wereld lijkt op een boom – een es – met drie wortels.
De eerste wortel reikt tot in Niflheim, het ijskoude, sombere oerrijk.
Midden in Niflheim lag de onuitputtelijke bron Hvergelmir; twaalf stromen ontsprongen eraan en stroomden door de gehele wereld.

Die zweite Wurzel ging zum Brunnen der Nornen Urd, Verdhandi und Skuld; sie saßen an seinen Ufern und spannen die Fäden des Schicksals. Die dritte Wurzel ging zu Mimirs Brunnen. Yggdrasil nannte man die Weltesche, in der sich die Weltenkräfte zusammengezogen hatten. Ein Mensch wird abgebildet in dem Moment, wo er sich seines Ich bewußt werden soll, wo aus seinem Innern heraustönen soll das Wort «Ich». «Yggdrasil» ist soviel wie «Ich-Träger». Ich-Träger ist dieser Baum. «Ygg» ist «Ich» und «drasil» ist derselbe Wortstamm wie «tragen».
Nun versuchen Sie einmal, sich zu vergegenwärtigen, was alles für gelehrte und ungelehrte, für geistreiche und ungeistreiche Erklärungen zu dieser germanischen Mythe gegeben worden sind. Alle diese Erklärungen haben für den Okkultismus keinen Wert. Denn für den Okkultisten gilt der Satz, daß alles, was Zeichen sind – und auch eine Erzählung ist Zeichen -, eine reale Wirklichkeit hat in der geistigen Welt; und erst, wenn wir wissen, was einem solchen Zeichen in der geistigen Welt entspricht, erst dann erkennen wir die wahre Bedeutung der Zeichen und Mythen.

De tweede wortel strekte zich uit tot de bron van de Nornen – Urd, Verdandi en Skuld – die aan de oever ervan zaten en de draden van het lot sponnen. De derde wortel reikte tot de bron van Mimir. Yggdrasil was de naam voor de wereldes, waarin de krachten van de werelden samenkwamen. De boom verbeeldt de mens op het moment dat hij zich bewust wordt van zijn ‘Ik’ – het moment waarop het woord ‘Ik’ vanuit zijn binnenste opklinkt. ‘Yggdrasil’ betekent ‘drager van het Ik’. Deze boom draagt ​​het ‘Ik’: ‘Ygg’ correspondeert met ‘Ik’, en ‘drasil’ heeft dezelfde wortel als het woord voor ‘dragen’.
Stel u nu eens de enorme verscheidenheid aan verklaringen voor – geleerde en ongeleerde, briljante en alledaagse – die over deze Germaanse mythe zijn gegeven. Geen van deze verklaringen is van waarde voor het bovenzintuiglijke. Want de helderziende gaat uit van het principe dat alles wat als teken dient – ​​en ook een verhaal is een teken – een werkelijk bestaan ​​heeft in de geestelijke wereld; pas wanneer we weten wat in het geestelijke rijk met zo’n teken overeenkomt, doorgronden we de ware betekenis van deze tekens en mythen.

Blz. 27

Niemand kann die Kräfte für die menschliche Entwickelung, die in den alten nordischen Mythen liegen, heben und anwenden, der sich nicht in dieser Weise dem tieferen Sinn dieser Mythen nähert. Gerade durch den Okkultismus erringen wir uns die Erkenntnisse der Welt und des Menschen, die von den alten Druiden hineingelegt worden sind in die Bilder der germanischen Mythe, nicht etwa, weil sie aus einer blühenden Phantasie heraus Bilder erfinden wollten, sondern weil sie diese Bilder schauten. Kein Zeichen hat eine Berechtigung im
Okkultismus, das nicht in den höheren Welten geschaut werden kann. Die alten Sagen und Mythen sind Zeichen in der physischen Welt für eine höhere Wirklichkeit. Sie sind eine Schrift, die wunderbar verzeichnet die vergangenen Zeiten. Wenn wir diese Schrift lesen können, dann blicken wir tief hinein in die Vorzeit, und zu gleicher Zeit befruchtet uns die Mythe selber.

Niemand kan de krachten voor menselijke ontwikkeling die in de oude Noordse mythen besloten liggen, benutten en toepassen zonder de diepere betekenis van die mythen op deze wijze te benaderen. Juist door middel van occultisme verkrijgen we inzichten in de wereld en de mens – inzichten die de oude druïden in de beeldtaal van de Germaanse mythen hebben verweven; zij hebben deze beelden niet louter aan een levendige fantasie ontleend, maar ze daadwerkelijk aanschouwd. In het occultisme is geen enkel symbool geldig, tenzij het in de hogere werelden kan worden waargenomen. Oude legenden en mythen fungeren in de fysieke wereld als tekens die naar een hogere werkelijkheid verwijzen. Ze vormen een schrift dat op wonderbaarlijke wijze verslag doet van vervlogen tijden. Wanneer we dit schrift kunnen lezen, krijgen we een diepe blik in de oertijd, terwijl de mythe zelf ons tegelijkertijd verrijkt.

Erkennen wir die Mythen in dieser Weise, so erkennen wir viel tiefer als die abstrakte Wissenschaft. Die Wissenschaft kann uns die zwölf Paar Nervenstränge zeigen; der Okkultist macht die Entstehung und den ganzen Weltenzusammenhang erkennbar.
Was ist der Mensch? Ein Symbolum des Geistes, denn er ist herausgeboren aus
der geistigen Welt. Er ist eine Zusammensetzung geistiger Kräfte.
Erkennt sich der Mensch recht, so erkennt er sich selbst als ein Symbolum für das in ihm liegende Ewige. Dies wollen wir mitnehmen und heute in acht Tagen die Betrachtungen fortsetzen. Wir wollen darüber nachdenken im Sinne des Goetheschen Wortes «Alles Vergängliche ist nur ein Gleichnis». Der Mensch selbst ist ein Gleichnis für das unvergängliche Geistige im Vergänglichen. Wenn der Mensch dies erkennt, geht ihm die Erkenntnis auf für seinen eigenen
geistigen unvergänglichen, ewigen Wesenskern.

Als we mythen op deze wijze begrijpen, verkrijgen we een veel dieper inzicht dan de abstracte wetenschap kan bieden. De wetenschap kan ons de twaalf paren zenuwstrengen tonen; de occultist onthult hun oorsprong en hun plaats binnen het kosmische geheel.

Wat is de mens? Een symbool van de geest, want hij is geboren uit de geestelijke wereld. Hij is een samenstelling van geestelijke krachten. Wanneer de mens zichzelf werkelijk begrijpt, herkent hij zichzelf als een symbool van het eeuwige element dat in hem woont.
Laten we hierover nadenken in de geest van Goethe’s woorden: “Alles wat vergankelijk is, is slechts een symbool.”
De mens zelf is een symbool van de onvergankelijke geestelijke essentie binnen het vergankelijke.
Wanneer de mens dit inziet, daagt het besef van zijn eigen geestelijke, onvergankelijke en eeuwige wezenskern bij hem.
GA 101/15-27
Niet vertaald

Verklarende namenlijst Germaanse mythologie

Rudolf Steiner over mythe, sagen en sprookjes

4e klas vertelstof: alle artikelen

Vertelstof: alle artikelen

Algemene menskunde: alle artikelen

Vrijeschool in beeld: alle beelden

.

3606-3399

.

.

.

.

.