Categorie archief: opspattend grind

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (50)

Geplaatst op 24 maart 2018| Een reactie plaatsen

.

MOTIEF van 19 maart 2018 heeft als kop:

Maak helder wat je doet en waarom

Mensen die zich verdiepen in Steiners ‘Algemene menskunde‘ komt deze zin bekend voor:

Maar we moeten ons bewust zijn van de achtergronden, de fundamenten van ons handelen.

Aber wir müssen uns bis in die Fundamente hinein bewußt sein dessen, was wir tun.
GA 293/27
vertaald/27    Rudolf Steiner wegwijzers: 3, zie ook 5; 106

Maar Motief citeert niet Steiner, maar…….een onderwijsinspecteur!:

Dat bij monde van vrijeschoolleerkracht Joep Eikenboom:

‘Een aantal jaren geleden tijdens een bijeenkomst op de Dordtse Vrije School raadde een onderwijsinspectrice ons aan om toch vooral vast te houden aan en te gaan staan voor de kwaliteit die het vrijeschoolonderwijs te bieden heeft. Zij waarschuwde voor de neiging binnen de vrijescholen om zich uit angst alsmaar aan te passen aan wat in het onderwijsveld zogenaamd “verwacht” wordt. “Maak helder wat je doet en waarom”, was haar boodschap.’

En, zo schrijft MOTIEF:

Zo valt te lezen op de website van ‘Gezondmakend onderwijs’, onder de kop ‘Platform “Met ons kun je Schrijven en Lezen”’.:

‘Er vindt momenteel een discussie plaats onder leerkrachten van vrijescholen over het leren schrijven en leren lezen in de eerste klas van de vrijeschool. Een aantal scholen hanteert de zogenaamde José Schraven methodiek en weer anderen zijn het daar hartgrondig mee oneens en gaan voor één van de kroonjuwelen van de vrijeschool: het leren schrijven en lezen zoals Rudolf Steiner dat heeft aangegeven voor de kinderen in een eerste klas.’

.

zie naar aanleiding hiervan de artikelen  [2-10]   en [2-11]
.

Rudolf Steiner over schrijven en lezen: alle artikelen

schrijven en lezen: alle artikelen

100 jaar vrijeschool

100 jaar vrijeschool: alle artikelen

100 jaar vrijeschool?

opspattend grind: alle artikelen

.

1566-1466

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged ,

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (49)

Geplaatst op 27 februari 2018| Een reactie plaatsen

.

Prof.Dr.Lievegoed over ‘organische bouw‘:

‘En nu kunt u al direct, als u om u heen kijkt, vormen onderscheiden die uit de wereld van de dode, de fysieke materie ontstaan zijn. De materie openbaart zijn eigen vormkracht daar, waar hij kan uitkristalliseren ( )  zoals het zoutkristal in z’n vierkante vorm.
Als we om ons heen kijken, dan kunnen we zien dat de gebouwde vormen in hoge mate aan deze kristallijne vormen zijn ontleend, en wel speciaal aan die van het zoutkristal: de kubus. Ik ben misschien oneerbiedig tegenover de hoge kunst van de architectuur, maar ik beschouw de bouwkunst tegenwoordig zo’n beetje als schuiven met blokjes. Je kunt daar soms wel bepaalde esthetische effecten mee bereiken, maar het is toch altijd de blokkendoos die de grondslag is voor de vormgeving.

Voor een mens is het van zeer groot belang dat hij vormen om zich heen heeft, die hem op zijn levensweg begeleiden.’
Het hele artikel       een uitgebreidere versie ervan   [2-1]    [2-2]

2018: nieuwbouw Rudolf Steiner College Haarlem:

bron

Lievegoed: ‘In de huidige architectuur heeft men nog altijd de neiging om een uiterste briljantie te bereiken in het schuiven met minerale vormen.

In de architectuur moet je ( ) door uiterlijke vormen aangeven wat in een gebouw gebeurt.

…..en tenslotte de enkele elementen zelf, die een vorm aannemen uit de wereld van de beweging, organische vormen, vormen uit de wereld van de tijd en niet uit de wereld van de ruimte. Dan wordt het gebouw een levend wezen.’

Gerelateerde afbeelding
088 Waldorfschule Keulen / plus bauplanung

Waldorfschool Keulen

N.a.v. 60 jaar vrijeschool verscheen er een boek met allerlei voorbeelden van vrijeschoolgebouwen van over de hele wereld.

Opspattend grind: alle artikelen

Steiner: grafisch vormgever

Vrijeschool in beeld: gebouwen
.

.

1534-1439

.

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged ,

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (47) – Roetveegpiet

Geplaatst op 20 november 2017| Een reactie plaatsen

.

Je bent een donker getinte inwoner van ons land.
Je ziet de pakjesboot van Sint-Nicolaas een of andere haven binnenvaren.
Je ziet al die Pieten, met hun capriolen.
Jij kan ook goed op een eenwieler rijden.
Jij zou ook wel zo’n Piet willen zijn.
Je solliciteert bij de gemeente Utrecht.
‘Wij willen alleen roetveegpieten’, zegt het sollicitatiecommissielid.
Daar moet je blank voor zijn, anders zie je die roetvegen niet.
Dat begrijp je wel.
Je bent verdrietig.
Je mag niet meedoen door je huidskleur.
Je voelt je buitengesloten om je huidskleur.
Terecht!
Toch heb je geluk dat je in Nederland woont:

Artikel 1 van de Grondwet
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.

Maar eer dat geluk je hart bereikt……..?

.

P.S
Zou Piet gewoon diep-zwart zijn – zoals past bij de lange traditie die zeer weinig met ‘slavernij’ van doen heeft, dan kon je wél meedoen, want voor jouw gezicht of van een blanke geldt dan gewoon: zwart is zwart.

(Ik had dit nog niet gelezen, maar ik ben dus niet de enige die deze discriminatie signaleert):
Sylvain Ephimenco

Zwartepietdiscussie
Zwarte Piet is symbool; geen maatschappelijke realiteit

Zwarte Piet verbleekt

Zwarte Piet krijgt de zwartepiet
In een artikel in Het Parool wordt de conclusie getrokken: Een vrolijk volksfeest kan en mag niet de bedoeling hebben dat mensen zich gediscrimineerd voelen. Maar om Zwarte Piet als slaaf af te schilderen, is historisch onjuist.

Zwarte Piet krijgt de zwartepiet
De tegenstanders van Zwarte Piet zijn ervan overtuigd dat Zwarte Piet racistisch is en een symbool van de slavernij.
Maar historisch klopt dat niet: Piet Emmer in Trouw

Ter verdediging van Zwarte Piet
Marcel Bas over de historische Zwarte Piet

Zwarte Piet
Bert van Zantwijk over de historie. Uitgebreid en gedegen onderzoek

.

1447-1356

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged ,

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (46)

Geplaatst op 14 november 2017| Een reactie plaatsen

.

congres:

100 jaar vrijheid van onderwijs

ER ZIJN MEER HONDERDJARIGEN

en je zou zweren dat het familie is:

de 100-jarige vrijeschool (1919)

de 100-jarige beweging voor maatschappelijke driegeleding:
1917-2017 : 100 jaar sociale driegeleding:
‘Het is dit jaar 100 jaar geleden dat Rudolf Steiner voor het eerst de impuls van de sociale driegeleding beschreef. De inzichten over het menselijk-samenleven-in-het-groot die hij sindsdien op vele manieren onder woorden bracht, zoeken nog steeds naar momenten, omstandigheden en mensen om zich te belichamen.’*
Driegonaal

De laatste twee zijn wél familie, maar het lijkt erop dat ze niet bij elkaar over de vloer komen.

Op het genoemde congres ‘100 jaar vrijheid van onderwijs’zijn de vrijescholen ook niet zo duidelijk zichtbaar. ‘Verstopt’ bij de VBS?

Jaren terug riep H.P. van Manen de vrijeschoolbeweging op een groots geschenk aan te bieden bij het jubileum van toen:

‘namelijk om in enthousiasme voor de idee van vrijheid van onderwijs een machtige beweging rondom de vrijescholen te vormen, die deze vrijheid  weer inbouwt in het rechtsbewustzijn van Nederland. Ik ben van mening dat dat ons jubileumgeschenk zou moeten zijn!’

Dit in 1981 verschenen artikel zou nog wel eens inhoudelijker kunnen blijken te zijn dan wat op het te houden congres naar voren wordt gebracht.

* Steiner: ‘we hebben wél de woorden, niet de daden‘

.

Opspattend grind: alle artikelen

.

Sociale driegeleding: alle artikelen waaronder vrijeschool en vrijheid van onderwijs

.

1438-1347

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (45)

Geplaatst op 27 oktober 2017| Een reactie plaatsen

.


OPEN DEUR, MAAR TOCH FIJN DAT DIE INGETRAPT WORDT!

Of  Kinderpsychiater Binu Singh (UPC KU Leuven) een ‘geesteskind’ is van Dick Swaab, weet ik niet, maar haar opmerkingen doen wel sterk denken aan de producten uit zijn breinfabriek: het kind is toch vooral ‘brein’ dat ontwikkeld moet worden door, jawel, het brein dat de leerkracht is.
Als je door dat materialistisch jargon heenkijkt, doet de psychiater mooie uitspraken – voor kenners van de vrijeschoolpedagogie daarentegen niets bijzonders, wel verheugend dat ze vanuit die psychiatrische hoek ook worden gezien.

“Een kind uit het eerste leerjaar is nog geen lagereschoolkind”, waarschuwt kinderpsychiater Binu Singh. Is naar school gaan dan geen feest voor een 6-jarige? “Jawel”, zegt Singh, “maar zijn brein is nog niet klaar voor lange opdrachten. Kort lesdagen en -uren in, maak tijd om te spelen en schaf punten af.”

Hoe belangrijk spel in de vrijeschoolpedagogie is, vind je  hier
Steiner noemde het geven van cijfers onzin!

Zijn leerlingen in het eerste leerjaar in hun hoofd nog kleuters?
Vraagt de interviewer

De psychiater schets de kleuter zoals ook de vrijeschoolpedagogie dit kind ziet: “Een kind uit het eerste leerjaar is niet van de ene dag op de andere een lagereschoolkind. Het moet nog vaardigheden ontwikkelen die het nodig heeft in het lager onderwijs. Elk kind doet dat op zijn eigen tempo. Ze forceren helpt niet. Kinderen van 5, 6 jaar hebben nog veel behoefte aan spelen en bewegen, denken nog redelijk concreet en visueel.”
Zie vooral ook wat de psychiater verder zegt in het artikel

Wanneer het gaat om wat Steiner ‘de geliefde autoriteit’ noemt, wordt mevrouw Binu Singh wel weer erg Swaabs: “Nee. Een kinderbrein heeft de input en begeleiding van een volwassen brein nodig om te leren. En even verder: “In het eerste leerjaar is de leraar God, hè. Kinderen zijn heel loyaal. Ze zijn heel erg op zoek naar je begeleiding en je volwassen brein. Ze zoeken een sterke connectie op jouw wifisignaal”

Moeten leraren meer inzicht hebben in hoe hersenen werken?
Binu Singh: “Een leraar moet begrijpen hoe het brein van een leerling functioneert, hoe de kinderhersenen zich ontwikkelen. Dan kan hij/zij zelf oplossingen bedenken om alle kinderen mee te hebben. Daarom verbaast het me dat er in de lerarenopleiding niet méér lessen ontwikkelingspsychologie zitten.”

Een groot deel van Steiners pedagogische voordrachten is gewijd aan de ontwikkeling van kind – van kleuter tot bijna volwasse. Hoe zou een leraar het brein van een kind moeten begrijpen, als daarover nauwelijks iets meer bekend is dan bijv. dat de activiteit van de ledematen vormend op de hersenontwikkeling werkt of dat aandacht zeer belangrijk is. 
Rudolf Steiner gaf al aardig wat voorbeelden van hoe je via de ledematen de intelligentie wekt!

De breinpolka wordt nog verder gedanst:

Beïnvloed je de kinderbreinen in je klas ook onbewust met je gedrag?
Mevr.Singh:
“Ja. Je hebt veel invloed op die kinderbreinen in je klas. Daarom pleit ik voor een goede zelfzorg bij leraren. Als je vertrouwen en rust uitstraalt, dan pikken kinderen dat op en leren ze makkelijker. Als je gefrustreerd bent of gespannen, dan slaat dat over op je leerlingen, zijn ze onrustiger en leren ze minder makkelijk. Kinderen doorprikken het ook als je gedrag en wat je zegt niet overeenstemmen. Als je zegt: ‘Met mij gaat alles goed’, en dat is niet zo, dan breng je de kinderen in de war.”

Hier spreekt de psychiater over wat Steiner ‘het imponderabele’ noemde en hoe belangrijk dat is, want ‘een kind  ‘begrijpt niet van oor tot oor – misschien moeten we voortaan zeggen: ‘van brein tot brein’, maar van ziel tot ziel’
Rudolf Steiner wegwijzer (o.a. 5, 32, 33)

Mevr. Singh komt tot een conclusie die in de vrijescholen al sinds jaar en dag praktijk is: het overleg tussen kleuterleisdster en leerkracht 1e klas, wanneer deze de kleuters als 1e-klassers krijgt, is heel belangrijk.

Tussen de regels door pleit zij – lijkt het – voor het principe van ‘meegaan met je klas’: 
“De meeste leraren hebben enkele maanden nodig om hun leerlingen grondig te leren kennen. Maar het is heel snel eind juni. En dan moet je al die opgebouwde expertise weer weggooien en aan een nieuw stel breinen beginnen.”

Dat ‘NIEUW STEL BREINEN’ noemt de vrijeschoolleerkracht: ‘het nieuwe raadsel’ dat hij moet zien op te lossen: ‘de nieuwe, nog onbekende individualiteit’ die hij moet zien te ontmoeten.

Dan doet mevr. Singh nog een aantal suggesties waar je als vrijeschool al lang niet meer van opkijkt, maar wat je wel zeer kan waarderen als opmerkingen:

“Leg kinderen niet te veel prestatiedruk op en zoek hun ontdekkingsenthousiasme op.
Maak dus tijd voor ontspanning, spel en creativiteit in je lessen. Humor ook: dat verbindt en ontspant en dan leren kinderen gemakkelijker.”

“En het puntensysteem mag je gerust afschaffen. Evalueer continu. Cijfers zeggen niet of een kind iets geleerd heeft. Scoort een kind laag op een toets, dan zie je niet zijn progressie en harde werk. Maar zo’n kind koppelt ten onrechte wel zijn zelfbeeld aan dat zwakke cijfer.”

“Zonder toetsen en verbeterwerk komen er uren vrij voor leraren. Een opgroeiend kinderbrein heeft enthousiaste, uitgeruste en betrokken volwassen breinen nodig. Heel veel leraren hebben superideeën die kinderhersenen gretig doen draaien, maar werken die niet uit omdat ze onvoldoende tijd hebben of geen steun vinden in het schoolteam. Dat is jammer.”
.

Klasse.be

.

Opspattend grind: alle artikelen

.

1421-1331

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (44)

Geplaatst op 18 september 2017| Een reactie plaatsen

.

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand,
Wie is de vrijste in het hele land?

JENAPLANSCHOLEN SCOORDEN TWINTIG JAAR GELEDEN SLECHT OP TAAL EN REKENEN, MAAR VERBETERDEN DIE PRESTATIES.
VAN HET MOOIE CONCEPT BLEEF VOLGENS JENAPLANLIEFHBBER EN SCHOOLDIRECTEUR EDWIN SOLEN DAARDOOR WEINIG OVER.
‘HET WERD EEN DUFFE BOEL.’

(Trouw, 29-08-2017)

Opspattend grind: alle artikelen

.

1375-1286

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (43)

Geplaatst op 9 september 2017| Een reactie plaatsen

.

Net toen ik gisteren het artikel geschreven had als antwoord op gezichtspunten van Luc Cielen, over de ochtendspreuk, kwam onderstaand Facebookbericht binnen:

Marika Ortmans:

EEN GOED BEGIN VAN EEN NIEUWE DAG. Ik las vanochtend deze woorden van Ervin Laszlo en ik dacht … dit is een goed begin van de dag.

“Alle levende wezens verlangen ernaar te worden getroost en opgebeurd door woorden die vervuld zijn van vreugde en licht. Ieder mens verlangt ernaar te versmelten in de eenheid met al het andere in de natuur en de schepping. Dit zal gebeuren wanneer we alle levensvormen respecteren en het overspoelen met woorden van lof en waardering: ‘Dank je, geliefde aarde! Dank je lucht, water, bergen, zeeen, rivieren, stenen, dieren en planten!’ Uiteindelijk betekent ‘woord’in wezen ‘levenstrilling’. Ieder mens en alles wat leeft zendt voortdurend levenstrillingen of ‘woorden’uit. De rotsen en het zand spreken ‘woorden’. De zee en de rivieren spreken ook. Dieren en planten spreken. De zon, de sterren en de planeten spreken voortdurend woorden – ze zingen de lof van het leven – ze bezingen de vreugde en de eeuwigheid van het leven. Tegenwoordig zijn vele mensen vergeten hoe ze naar die ‘woorden’kunnen luisteren, maar er zal ongetwijfeld een moment komen waarop we ons er weer allemaal van bewust zijn. Dan komt de natuur weer tot leven en zal de harmonie zich over de hele wereld verspreiden.” (uit zijn boek: *JE KUNT DE WERELD VERANDEREN/Naar duurzaamheid en vrede in een nieuwe wereld*. Prof. Ervin Laszlo is wetenschapper, filosoof, musicus en auteur. Hij werd meermalen onderscheiden voor zijn inzet voor het verbeteren van de mondiale verstandhouding. Hij is oprichter van de Club van Boedapest, die over de hele wereld projecten ondersteunt die gericht zijn op een duurzame samenleving).”

De beide ochtendspreuken bevatten elementen van wat Prof.Laszio hier aanroert.

Mijn artikel ging over de ochtendspreuk van de lagere klassen die eindigt met: ‘Tot u strome liefde en dank’.

Sommigen beschouwen de inhoud en het spreken van deze spreuken als ‘antroposofisch’ onderwijs; anderen zien er zelfs indoctrinatie in. 

Marika gaat verder:

Duizenden jaren geleden schreef wijsgeer Chuang Tzu al: “Hemel en aarde en ik leven samen en alle dingen en ik vormen een ondeelbare eenheid,” Dit intuitieve weten, zegt Laszlo, wordt in recente ontwikkelingen van de nieuwe wetenschappen opnieuw ontdekt en bevestigd. Laszlo is een mens van deze tijd. Wat Steiner 100 jaar geleden vermoedde, maar waar de tijd toen nog nog geen bewijs voor kon geven, gebeurt nu. In het wereldbeeld dat zich tegenwoordig binnen de wetenschappen ontwikkelt, bestaat geen absolute scheidslijn meer tussen de materiële wereld, de levende wereld en de wereld van de geest en het bewustzijn. Het bewijsmateriaal dat wordt geleverd door de voorhoede van het hedendaags bewustzijnsonderzoek, zo zegt Laszlo, bevestigt de inzichten van de psycholoog Jung. Afgezien van ons individuele bewustzijn is er ook een collectief menselijk bewustzijn – zelfs een kosmisch bewustzijn. Deze ruimere bewustzijnssferen, zo zegt hij, zijn geworteld in de subtiele golfpatronen van het kwantumvacuum; in het alles omhullende en altijd aanwezige informatieveld van het universum. Knap dat de ontwikkelingen in onze tijd bevestigingen geven van wat vroeger werd vermoed. Wie is Ervin Laslo. Zoals ik al zei, een mens van deze tijd. Hij is hoofd van de Interdisciplinary University van Parijs, lid van de World Academy of Arts and Sciences, lid van de International Academy of Philosophy of Sciences, senator van de International Medici Academy en hoofredacteur van het internationale tijdschnrift ‘World Futures: The Journal of General Evolution. Laszlo is auteur en coauteur van 45 boeken die in zo’n twintig talen zijn vertaald en redacteur van 29 andere uitgaven, waaronder een vierdelige encyclopedie. Laszlo, die wordt beschouwd als de belangrijkste vertegenwoordiger van systeemfilosofie en de algemene evolutietheorie, richt zich in zijn recente onderzoek op het ontwikkelen van een integrale wetenschap op het gebied van kwantummechanica, kosmologie, leven en bewustzijn. Tevens is Laszlo vermaard om zijn werk op managementgebied. Hij heeft zijn doctoraalsgraad behaald aan de Sorbonne en heeft vier eredoctoraten (in de Verenigde Staten, Canada, Finland en Hongarije), de Goi Vredesprijs van Japan en diverse andere onderscheidingen ontvangen. Als voormalig wetenschappelijk docent filosofie, systeemwetenschap en toekomstwetenschap aan diverse universiteiten in Amerika, Europa en het Verre Oosten doceert Laszlo over de hele wereld. Tegen de achtergrond van zijn inzichten en kennis, hebben zijn woorden die ik hierboven heb geplaatst over ‘troostende en opbeurende woorden voor alle levende wezens’ voor mij een extra dimensie.

Opspattend grind: alle artikelen

.

1368-1279

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (41)

Geplaatst op 8 juli 2017| Een reactie plaatsen

.

OPVOEDER MOET VOORAL HOOP EN PERSPECTIEF BIEDEN

Dat was, volgens Trouw, wel de kern van de afscheidsrede van hoogleraar pedagogiek Micha de Winter op 31 mei 2017.

De Winter: ‘Het lijkt bij onze tijd te horen dat we benadrukken wat kinderen allemaal níet kunnen.’

Dat was voor Rudolf Steiner al wezenlijk bij de start van de 1e vrijeschool.

Steiner:
Je moet altijd willen vaststellen wat een kind kan! Alleen maar vragen stellen moet je niet doen. Je moet willen vaststellen wat een kind kan, niet wat het niet kan. [1]

In 1919! al………

De Winter ‘Als je kinderen van jongs af aan weet mee te geven dat ze ertoe doen, dat de samenleving ook op hén zit te wachten, dan motiveer je ze ook om zich in te spannen en zich te ontwikkelen.’

Steiner:
De kinderen moeten tot mensen opgevoed worden en onderwijs krijgen voor een leven waartegen ze opgewassen zijn en waarvoor ieder mens, ongeacht uit welke sociale klasse hij ook komt, zich kan inzetten. [2]

‘Het gaat niet om individuele doelen. Ouders vinden het belangrijk dat hun kind gelukkig wordt. Voor mij telt net zo goed of ze bij een gemeenschap horen, iets voor een ander kunnen doen.’

Steiner:
Voor de mens die sociaal wil zijn, zijn er twee dingen belangrijk: liefdevol achter je eigen doen en laten staan en begripsvol ingaan op het doen en laten van de ander. [3]

‘De kunst is om kinderen en jongeren zo toe te rusten dat ze straks met elkaar de toekomst kunnen vormgeven. Ze moeten zich verdiepen in elkaars werelden. In je eentje kun je niet zo veel, maar met elkaar wel.’

Wat we voor het kind doen, doen we niet alleen maar voor de korte termijn, maar voor het hele leven. [4]

In de ontwikkeling van de mensheid heb je niet het recht je een individualiteit te voelen, wanneer je niet tegelijkertijd voelt, dat je ook deel uit maakt van de hele mensheid. [5]

En nee, ik beschuldig De Winter niet van plagiaat……..
.

[1] Rudolf Steiner:  wegwijzers [86]
[2] wegwijzers [79]
[3] wegwijzers [153]
[4] wegwijzers [140]
[5] wegwijzers [138]

.

Opspattend grind: alle artikelen

.

1332-1244

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind, vrijeschool pedagogie

Getagged

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (38)

Geplaatst op 17 april 2017| Een reactie plaatsen

.

In dagblad Trouw verscheen een artikel van Erica Ritzema waarin ze opnieuw opkomt voor de kleuter:

kleuter kan helemaal niet blijven zitten

Langer kleuteren levert geen hogere cijfers op, maar is goed voor het welzijn van het kind, aldus Erica Ritzema.

Kleuters die nog een (half) jaartje extra kleuteren zijn volgens de leerkracht gewoon nog niet toe aan groep 3. De inspectie wil daar goede redenen voor horen, omdat wetenschappers er niet van overtuigd zijn dat doorkleuteren meerwaarde heeft op de lange termijn (Trouw, 23 maart).

Dat getuigt van weinig inzicht in de ontwikkeling van het kleuterbrein. Doorkleuteren is niet bedoeld om de leerresultaten op lange termijn te verhogen, maar om het kind verantwoord de overstap naar groep 3 te laten maken. Die beslissing voorkomt dat het kind beschadigd wordt en voor de rest van zijn leven een hekel aan school heeft. Zo’n besluit heeft wel degelijk positieve effecten op de lange termijn, alleen geen direct meetbare. En aangezien wij in een doorgeslagen meetcultuur leven, tellen ze dus niet mee. Langer kleuteren levert geen cognitieve resultaten, maar wel succeservaringen op en houdt het welzijn en de stabiliteit van het kind in stand. Daar heeft het levenslang profijt van.

De term doorkleuteren deugt niet. Als een kind in zijn ontwikkeling nog een kleuter is, kleutert hij niet dóór maar vérder. Hij is gewoon zichzelf en dient zich, volledig in harmonie met zijn eigen kunnen, te mogen ontwikkelen. Dat noemen we aansluitend onderwijs en daarop heeft ieder kind recht.

Demissionair staatssecretaris Dekker gaat met zijn streven naar 1,5 procent zittenblijvers aan dat recht voorbij. Een schoolkind blijft zitten als het zich de stof niet voldoende eigen heeft gemaakt om door te kunnen stromen naar de volgende groep. Een kleuter blijft echter langer in de kleutergroep, omdat hij zich op grond van zijn neurologische ontwikkeling de stof nog niet eigen kan maken.

Wanneer je een groep met betrekkelijk jonge kleuters hebt, is de kans groot dat je omwille van dat zittenblijverspercentage kleuters door laat gaan die daar niet aan toe zijn. Het zou interessant zijn om uit te rekenen wat latere uitval kost aan zorg van ergotherapeuten, schoolpsychologen, logopedisten, assertiviteitstrainingen en wat we verder aan aanbod hebben.

Ook een hoge Citoscore blijkt geen garantie voor een succesvolle overgang. Die uitkomst geeft slechts een afwijking van een (variabel) gemiddelde, maar zegt niets over het individu en eigenschappen als creativiteit, daadkracht, discipline, doorzettingsvermogen, nieuwsgierigheid, taakbewustzijn, geduld, sociaal gedrag en zelfstandigheid.

Cito heeft het kleuteronderwijs inhoudelijk veel schade toegebracht. Ondanks de motie-Rog (aangenomen 5 november 2013) wordt 80 procent van de kleuterleerkrachten door directies en besturen nog verplicht te toetsen om vervolgens afgerekend te worden op de resultaten. Terwijl er tot 11 maanden leeftijdsverschil kan zitten tussen een jong en een ouder kind in groep 2. Men vergelijkt de prestaties van een zuigeling van 7 maanden toch ook niet met die van een peuter van anderhalf. Dat verschil in levenservaring is enorm en wordt niet meegenomen in kleutertoetsen. Er is breed sprake van ‘Citogesjoemel om kinderen aan de eisen van toetsen te laten voldoen en daardoor wordt uit angst meegewerkt aan kunstmatige handhaving van wanbeleid. Op een bijeenkomst van de Werk-Steungroep Kleuteronderwijs vertelde een leerkracht dat een kind de juiste antwoorden al had onderstreept voor zij één vraag gesteld had, omdat ouders de toets op Marktplaats hadden gekocht.

Om weer aan te kunnen sluiten op het kind, zijn goede leerkrachten nodig die massaal durven weigeren dit absurdistisch theater in stand te houden. Onderwijsland heeft behoefte aan een nieuwe roerganger met gezond verstand, die kleutertoetsen onmiddellijk verbiedt en zorgt voor gespecialiseerde opleidingen, zodat er rust en ruimte komt voor leerkracht en kind.

Erica Ridzema, Trouw, 06-04-2017
.

Meer van Erica Ridzema

Spel: alle artikelen  (nr.13)

Rudolf Steiner: over spel

Opspattend grind nr.  [5]  [8]  [16]  [30]  [68]  [88]

Opspattend grind: alle artikelen

1275-1190

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged , , ,

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (36)

Geplaatst op 24 februari 2017| Een reactie plaatsen

.

opspattend grind

dyslexie

De afgelopen maanden (jan., febr. 2017) werd in de krant weer meer geschreven over dyslexie.

Opmerkelijk is dat je wel dyslexie kunt hebben of dyslectisch kan zijn, je kunt er ook ‘last’ van hebben, maar de Groningse hoogleraar dyslexie Ben Maassen zegt dat we niet weten wat het precies is en waar het door veroorzaakt wordt.

De vreemde gedachte kan dan opkomen dat de hoogleraar professor is in iets waarvan hij zelf niet weet wat het is…..

Maar, er is altijd: onderzoek!

“We weten’, zegt Maassen dat een klein deel van de kinderen, hooguit vijf procent, aantoonbaar niet of onvoldoende in staat zal zijn om te leren lezen.”

Het CBS komt tot een percentage van 8% van de basisschoolleeerlingen.

Opmerkelijk is dan ook dat – hoewel men niet weet wat dyslexie eigenlijk is – je als school voor je dyslectische leerlingen wél een dyslectieverklaring kan aanvragen.
Dan blijkt dat er op een derde van de basisscholen meer dan vijf procent van de leerlingen zo’n verklaring heeft.
Op twee procent meer dan tien. Er zijn zelfs scholen met twintig procent!

Hoe zou dat op de vrijescholen zijn?

Het schijnt heel gemakkelijk te zijn z’n verklaring te krijgen.

Natuurlijk worden er allerlei oorzaken en oplossingen aangedragen:

=leerkrachten oefenen te weinig met leerlingen die slecht kunnen lezen en spellen
(blijft natuurlijk de vraag: waarom kunnen ze dat niet)

Maassen:  ‘Een klein deel van de kinderen, hooguit vijf procent, is aantoonbaar niet of onvoldoende in staat  om te leren lezen.
Zij hebben moeite met de koppeling tussen de klank van een woord en het teken dat ze lezen.

RUDOLF STEINER
Kijk, als de grote mensen willen opschrijven wat het bad is, dan schrijven ze BAD. Deze letters geven weer wat je zegt als je ‘bad’ zegt en het bad bedoelt. Nu laat ik dit weer door een paar leerlingen overschrijven, opdat de kinderen steeds als ze zoiets te horen krijgen het ook ‘in de vingers’ krijgen, zodat ze het niet alleen met hun voorstellingsvermogen, maar met de gehele mens in zich opnemen. Nu zeg ik: Nu begin je ‘bad’ uit te spreken. Laten we eens kijken wat het begin is: B.[niet  -bee-, maar Bu ]  Het kind moet van het uitspreken van het hele woord ‘bad’ overgaan naar het uiten van de beginklank — net zoals ik bij de vogel heb laten zien. En nu moet men het kind duidelijk maken: zoals het woord ‘BAD’ het teken is voor het hele bad, zo is de B het teken voor het begin van het woord ‘BAD’.
Dan wijs ik het kind er op dat zo’n begin ook bij andere woorden voorkomt. Ik zeg: Als je ‘band’ zegt, begint dat woord precies hetzelfde. Net zo met het woord ‘boter’ – dat wat je op je brood smeert. Dan heb je misschien in de dierentuin wel eens een beer gezien. Dan is de eerste letter die je uitspreekt weer precies dezelfde. Al die woorden beginnen op dezelfde manier. Zo probeer ik het kind de overgang te laten maken van het hele woord naar het begin, de overgang naar één enkele klank, respectievelijk één enkele letter. We ontwikkelen altijd vanuit het gehele woord de beginletter.
GA 294/68-69
vertaald/58-59

.

Dyslexie

Rudolf Steiner – schrijven en lezen: alle artikelen

Schrijven en lezen: alle artikelen

VRIJESCHOOL in beeld:  1e klas – alle letterbeelden

.
Opspattend grind: alle artikelen

.

1246-1164

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind, schrijven/lezen

Getagged

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (35)

Geplaatst op 7 februari 2017| Een reactie plaatsen

.

opspattend grind

‘De mensen om me heen zijn permanent bezig met machientjes, er is geen ruimte voor vrij denken, fantaseren, voor datgene waarom een kunstenaar een kunstenaar kan zijn. Dat rare woord nut, wat nou nut? Het enige nut: je ma­nier van denken ontwikkelen. Leren liefheb­ben, zeer belangrijk. Niet alleen muziek, maar ook mensen en dieren. Dag in dag uit ben ik be­zig met schoonheid: architectuur, schilder­kunst, literatuur. Dat pakket heb ik meegekre­gen van vroeger. (  )  Hoe je bent, komt voor een belangrijk deel uit je opvoeding.’

Levenservaring van Louis Andriessen (1939), een van Nederlands belangrijkste componisten.

In Trouw – Letter en Geest, 28-05-2016

Vanuit het intellect alleen kan geen opvoedkunst ontstaan, dat kan slechts vanuit dankbaarheid en liefde voor de pedagogie.
Rudolf Steiner – wegwijzer 133

We moeten het kind beelden geven die we uit de fantasie halen, die met het kind meegroeien. ( ) Definities zijn vergif voor het kind.
Rudolf Steiner – wegwijzer 130

De opvoeder moet zo te werk gaan, dat hij  het ware, goede en mooie niet alleen voor het kind beschrijft, maar dat hij het ìs. Wat hij is, gaat over op het kind, niet wat hij het leert. Alles wat het moet leren, moet voorgeleefd worden. Het aanleren zelf moet een kunstwerk zijn, geen theoretische inhoud.
Rudolf Steiner – wegwijzer 126

Rudolf Steiner: wegwijzers

Opspattend grind: alle artikelen       [11]

1236-1154

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (33)

Geplaatst op 2 december 2016| Een reactie plaatsen

opspattend grind

VOOR DE KLAS Rene Kneyber

Lesgeven zonder principes, dat is pas raar

Rene Kneyber is leerkracht en schrijft in Trouw. Hij werkt op een christelijke school, maar hij weet niet precies wat dat zou moeten betekenen. De laatste keer dat de denominatie van zijn school onderwerp van gesprek was, was zo’n twaalf jaar geleden, toen de toenmalige rector een studiedag had georganiseerd onder het motto: ‘Christendom, wat moeten we ermee?’

Hij vond het toen al een lastige kwestie: het leek hem niet dat de leerlingen, of hun ouders, plotseling zaten te wachten op een christelijke zending. Hij voert namelijk al jaren mentorgesprekjes met zijn leerlingen en dan vraagt hij ook waar ze in geloven. Nou, de meeste van de leerlingen geloven nergens in, of willen nergens in geloven.

Kneyber vindt van een van de ideeën van de vrijheid van onderwijs, dat je als ouders een school mag kiezen die pedagogisch aansluit bij je levensovertuiging, dat die nauwelijks bewust wordt gepraktiseerd. Ouders kiezen de school die het dichtste bij ligt, of waar de vriendjes naar toe gaan, of- als er dan wel wat denkwerk in is gaan zitten – voor de school die zo efficiënt en effectief mogelijk het beste resultaat weet te halen.

Hij zegt: ‘En er zijn genoeg scholen die daarom zonder schroom dwepen met hun examenresultaten: neoliberalisme als richting voor een school bestaat officieel nog niet, maar ongetwijfeld zijn er al heel wat van.

Kneyber vindt dat zorgelijk:

‘Waar we ons veel meer zorgen over moeten maken, is die grote meerderheid aan scholen die bezig is met presteren of ‘excellentie’ zonder daarbij een duidelijke, pedagogische opdracht te hebben’.

Mahatma Gandhi vond het in ieder geval een van de zeven dodelijke zondes: kennis zonder karakter.

De schrijver heeft wel een paar scholen met principes gevonden, maar………

Scholen die wel bewust vanuit een overtuiging werken, roepen altijd wat ongemakkelijke gevoelens op: reformatorische scholen bijvoorbeeld, waar de vrouwelijke docenten in rokken moeten rondlopen, de mannen de scepter zwaaien, en er flink uit de Bijbel wordt geciteerd.

Kneyber weet ook iets van de vrijescholen:

Of vrije scholen: met euritmie, natuurverheerlijking, en met een bloemenkrans op dansjes doen.

Hij besluit met:

Nee, lesgeven zonder principes. Dat is eigenlijk pas raar.

Trouw, 05-10-2016

Opspattend grind – alle artikelen

P.S. Mijnheer Kneyber,
mocht u iets zinnigs willen zeggen over de vrijeschoolpedagogie: op deze blog kunt u terecht.
Wat de ‘bloemenkransjes’ betreft: St.-Jan- alle artikelen
Wat de natuur’verheerlijking’ betreft: plantkunde: alle artikelen
                                                            dierkunde: alle artikelen

En voor de ‘principes’ verwijs ik u graag naar ‘wegwijzers‘

.

1213-1133

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged ,

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (32)

Geplaatst op 22 november 2016| Een reactie plaatsen

.

opspattend grindWIE ZOET IS KRIJGT LEKKERS……..

Nee, wie stout is NIET de roe.

Die mag al een hele tijd niet meer en de zak ook niet – in ieder geval niet om kindertjes in mee te nemen.

Zo staat dat beschreven in Wikipedia:
‘Tot de jaren tachtig van de 20e eeuw droeg Zwarte Piet een roe en een zak met snoepgoed. Zo moest hij stoute kinderen afschrikken: brave kinderen kregen snoep en cadeautjes, stoute kinderen zouden gestraft worden met de roe of in de zak meegenomen worden naar Spanje. Onder druk van veranderende opvoedkundige inzichten verdween het dreigende element uit het karakter van Piet, tezamen met de roe.’

Als kind waren het voor mij attributen waar toch iets vanuit ging, waar je maar beter niet mee te maken kon krijgen. Ze boezemden mij wel een zeker respect in. Spannend ook wel, al heb ik er nooit van wakker gelegen, hoewel mijn moeder er soms mee dreigde. Bang ervoor ben ik nooit geweest.

Ze pasten en passen voor mij nog altijd bij de symbolische Zwarte Piet.

Ja, een symbolische Zwarte Piet, zoals hij hier bv. beschreven wordt. En in een reactie die daarop volgt.

Vergelijkbaar met de ‘milde huiver’ waarover Steiner het heeft wanneer het gaat om de ontwikkeling van gevoelens bij kinderen na de tandenwisseling en die veelvuldig voorkomt in de verhalenstof van de vrijeschool.

Goed, de attributen zijn verdwenen.

‘Ze waren pedagogisch niet verantwoord’.

In ‘Tijd’ (23-01-2016) de wekelijkse bijlage van het dagblad Trouw vertellen kinderen hoe ze het ervaren om alleen thuis te komen en alleen thuis te zijn, omdat de ouder(s) dan nog werken.

Wat doen die kinderen? Van alles en nog wat, waaronder natuurlijk ook ‘iets’ kijken.

Twee vriendjes hebben het erover. Ze zijn nu wat ouder en blikken terug:

,Het belangrijkste leerpunt is dat je weet hoe je je moet vermaken, zeggen de twee. Beetje gamen, beetje tv-kijken en af en toe een boek of Duckie lezen. “Niet te veel beeldscherm, want op een gegeven moment wordt dat echt vervelend”, vindt Roué. Intussen voelen ze zich ook meer relaxed, terwijl ze de eerste jaren soms last hadden van hun goed ontwikkelde fantasie. Eise deed vaak de voordeur van binnenuit op slot, om potentieel moorddadige inbrekers te weren. Inspiratiebronnen waren de bloederige actiefilms die hij als achtjarige bij vriendjes te zien kreeg. “Zoals Deep Blood, een gruwelijke film waarbij iemand een lans in zijn gezicht krijgt.” Roué knikt: “Er was ook een scène waarbij een vrouw met een schep in haar gezicht wordt gestoken.” Nog steeds moet Roué weleens slikken: “Soms kom ik al zappend langs een bloederige actiefilm waarin iemand wordt onthoofd. Dan ben ik vijf minuten bang, daarna gaat het wel weer. En als ik thuiskom in een leeg huis vind ik het soms eng om de deur open te doen.”

Over Zwarte Piet:
Opspattend grind

Op Sint-Nicolaas alle artikelen: 30

nicolaas-3

1208-1128

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind

Getagged , , ,

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (31)

Geplaatst op 11 november 2016| 1 reactie

.

opspattend grindDeze week [de 3e in november 2016] verscheen er ergens in een buitenlandse krant een bericht over een vrijeschool.
Over een meisje, dat door anderen in haar klas werd buitengesloten, gepest en uitgescholden. De problemen namen nog toe, toen haar vader haar na schooltijd drijfnat aantrof. De kinderen hadden bij een watertje met een kruiwagen gespeeld en haar in het water gereden. Er waren geen leerkrachten in de buurt. Die hadden haar niet schoongemaakt en afgedroogd. De onderwijzer die werd aangesproken had eenvoudig geantwoord: ‘O, ze vroeg erom.’
De school beschikt niet over een pestprotocol.
De ouders zeggen tegen de krant: ‘Ze geloven in karma en het kind moet er zelf uit komen.’

Dit speelde zich nu af in het buitenland, maar ik ken de verhalen ook van dichterbij. Van langer en korter geleden.

Er zijn veel mensen die karma en reïncarnatie als onmogelijkheden in het menselijk bestaan beschouwen en ze doen er derhalve niets mee. Dat is eerlijk!

Wie zich laat inspireren door antroposofische gezichtspunten kan karma en reïncarnatie niet zo direct afwijzen.
Maar dat is toch iets anders dan het gedrag van kinderen met een zeker gemak onder de noemer ‘karma’ brengen. Wie van ons zou durven beweren dat hij zo ver is op de scholingsweg dat hij inzicht in de geestelijke wereld, dus ook in de wetten van het karma van de aan hem toevertrouwde kinderen heeft en dit dan weet te vertalen in hoe je moet omgaan met kinderen die gepest worden. Wie van ons kent zijn kinderen vanuit hun karma?

‘Het kind moet het zelf doormaken’ is een gevaarlijke uitspraak die op schijn-spiritualiteit berust, want zoals gezegd, wie heeft dit inzicht.
De manier waarop Steiner over karma spreekt is vele malen genuanceerder dan de kortsluiting dat wanneer iemand iets naars meemaakt in zijn leven, dat door zijn karma komt.

Of, zoals Ridzerd van Dijk het op zijn Steiner Citatenblog samenvatte:

KARMA IS GEEN KWESTIE VAN EIGEN SCHULD DIKKE BULT

In GA 54 komt dit ook aan de orde:

Es wäre nicht richtig, wenn jemand einen andern leiden sähe und sagte zu ihm: Du hast selbst dies Leiden verursacht – und er ihm deshalb nicht helfen wollte, weil das Karma sich auswirken soll. Das ist ein Mißverstehen des Karma. Das Karma sagt im Gegenteil: Hilf dem, der leidet, denn du bist ja da, um zu helfen. Du verbesserst das Konto des Karma der Notwendigkeit, indem du deinem Mitmenschen hilfst. Dadurch gibst du ihm die Möglichkeit, sein Karma zu tragen. Du erscheinst dann als der Erlöser vom Leiden.

Het zou niet goed zijn wanneer iemand een ander zou zien lijden, en dan maar tegen hem zou zeggen: ‘Je bent zelf de oorzaak van je lijden – en dat je hem niet zou willen helpen, omdat het karma zijn loop moet hebben. Dan begrijp je karma niet. Integendeel: karma zegt: help degene die lijdt, want jij bent er nu om te helpen. Je verbetert de ‘credit- en debet’-balans van de noodzaak van het karma wanneer je je medemens helpt. Daardoor geef je hem de mogelijkheid zijn karma te dragen. Dan treed jij op als de verlosser van lijden.
GA 54/460-461
Niet vertaald

Daarbij komt nog dat, zoals Rudolf Steiner op tientallen plaatsen in diverse voordrachten – niet alleen in de pedagogische – zegt: antroposofie hoort niet thuis in de vrijeschool. Wil dat niet ook zeggen: geen gebazel over karma?
Wat dan wel, staat overduidelijk in zijn uitleg van de betreffende uitspraken.

Hoe zal zo’n kind zich voelen, wanneer het niet ‘van oor tot oor’, maar van ‘ziel tot ziel’ op begrip van de leerkracht had mogen rekenen?

Gelukkig zijn er wegwijzers die een andere richting aangeven (114)

Met dank aan Ridzerd van Dijk

Opspattend grind: alle artikelen

.

1201-1121

.

.

1 reactie

Geplaatst in opspattend grind

Getagged ,

VRIJESCHOOL – Opspattend grind (30)

Geplaatst op 8 november 2016| Een reactie plaatsen

.

opspattend grindStaatssecretaris Dekker vindt dat er een einde moet komen aan het ‘doorkleuteren’. Voortaan mogen kinderen bij hoge uitzondering groep 2 overdoen.

Het woord ‘doorkleuteren’ zegt al iets over de manier waarop hij aankijkt tegen groep 1 en 2.

Ik herinner mij maar al te goed de gesprekken die ik voerde, samen met de leerkracht van groep 2, met ouders.

Wij vonden het in een aantal gevallen verstandig als een kind nog een jaartje langer in groep 2 bleef. Ouders waren daar vaak op tegen. “Laat haar nou maar meteen naar groep 3 gaan, dan kan ze daar wel een jaartje blijven zitten.”

Ook daaruit sprak een zeker minachting voor de kleutergroep, terwijl daar juist iets essentieels gebeurt. Als kinderen ‘een beet je leuk spelen in de bouwhoek’, is het kind bezig met ruimtelijk inzicht te ontwikkelen, hetgeen goed van pas komt bij het leren rekenen. Taalpuzzels, voorlezen en spelletjes bereiden het kind voor op het lezen. Samen in de poppenhoek spelen maakt jonge kinderen sociaal vaardiger. Tekenen, schilderen, knutselen helpen de fijne motoriek ontwikkelen en bevorderen de creativiteit. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Wanneer er in groep 1 en 2 een stevige basis wordt gelegd, heb je daar tot en met groep 8 plezier van.

Dekker heeft wel gelijk als hij de vraag stelt of een kind nog een héél jaar langer in groep 2 moet blijven. Er zijn scholen die in januari ook kleuters laten instromen in groep 3. Dat lijkt me een betere oplossing, want vaak zijn kinderen dan wel toe aan het ‘echt’ leren lezen en rekenen.

De staatssecretaris pleit ook voor een betere aansluiting met groep 3. Ik dacht meteen: Maar meneer Dekker, we zijn in de jaren zeventig al begonnen groep 3 (toen nog ‘eerste klas’) om te vormen tot speelleerklassen. Waar zijn die gebleven? Het antwoord weet ik ook. Door de doorgeslagen toets- en testcultuur van het laatste decennium gaat het steeds meer om prestaties en steeds minder om vorming, terwijl goed onderwijs mijn inziens een evenwichtige balans is tussen enerzijds kennis vergaren en anderzijds je talenten (in de meest brede betekenis) ontwikkelen. De oude schoolmeester/schrijver Theo Thijssen zei het al honderd jaar geleden: “Ik was de koning en kon ze ieder op hun beurt een gelukkig ogenblik geven, alleen maar door ze te willen zien.”

Een pleidooi om vooral eerst goed te kijken naar kinderen voordat je ze lastig valt mei regeltjes, toetsjes en weetjes.*

*in de krant staat ‘wetjes’

Jacques Vriens, oud-basisschooldirecteur en kinderboekenschrijver, in Trouw 15-09-2016

.

Rudolf Steiner:
(  ) niet eenzijdig uitgaan van die ene eigenschap van de wordende mens, het intellect, maar uitgaan van de mens als geheel. (wegwijzer 89)

Ieder mens is anders, als kind al. (wegwijzer 81)

( ) Uit de kennis van de menselijke levensfasen wordt het juiste leerplan ontwikkeld. Het kind zelf geeft ons aan, als we het werkelijk kunnen waarnemen, wat het op een bepaalde leeftijd wil leren. (wegwijzer 53)

opspattend grind: 5;  16;  29

peuter en kleuters: alle artikelen

spel: alle artikelen

VRIJESCHOOL in beeld: peuter-kleuterklas

1199-1119

.

.

Een reactie plaatsen

Geplaatst in opspattend grind, vrijeschool pedagogie

Getagged , ,