Tagarchief: natuurbeleving

VRIJESCHOOL – Ontwikkelingsfasen (1-13)

.
Arianne Collee in Puur Kind Weleda herfst 2005 nr. 16
.

Opvoeden kan zo eenvoudig zijn

Welk soort indrukken is voor baby’s, peuters en jonge kleuters belangrijk? En wat voor speelgoed en uitstapjes zijn zowel gezond voor hun ontwikkeling als leuk? Hoewel dit in grote mate ook van het karakter van je kind af hangt (is hij een drukke doener of juist een stille dromer), bestaan er wel degelijk enkele basisadviezen die voor ieder kind gelden. Aan pedagoge Hanne Looij gevraagd daaruit een kleine greep te doen.

‘Hoe kan ik mijn kind het beste laten opgroeien?’ Waarschijnlijk’ stelt iedere ouder zich die vraag bij het eerste kind, om wellicht onmiddellijk daarna in de stress te schieten. Want wat moet je lezen en wie moet je het vragen? Hanne Looij kent het probleem. Haar advies is simpel: ‘Houd het eenvoudig en zorg voor warmte, ritme en kwaliteit, zeker in de eerste jaren. Hoe jonger een kind is, hoe belangrijker de verzorging van zijn lichaam. Om zich in zijn lichaam thuis te kunnen voelen, vraagt je baby vooral om warmte en geborgenheid.

Bij baby’s overlappen lichamelijke en innerlijke warmte elkaar overigens. Om bijvoorbeeld de innerlijke warmte en genegenheid te kunnen beleven van een  liefdevolle aai, heeft je baby ook de lichamelijke warmte nodig van voldoende warme kleding. Een wollen dekentje, een kruik in de wieg en prettige kleding zijn in dat opzicht dus net zo belangrijk.’ Hoewel er natuurlijk niets gaat boven een oprechte knuffel. ‘Aanraken is een hele kunst. Een zachte aanraking met aandacht heeft een heel andere kwaliteit dan een handeling uit routine. Ook van het verschonen kun je een moment maken van intens contact. Een kind voelt de warmte als je echt met hem bezig bent.’

Gebruik je ogen, neus en oren

Van alle kleintjes is de baby zonder meer het meest gevoelig voor indrukken. Hanne: ‘Een baby neemt de kwaliteit van indrukken heel precies waar, omdat hij ongelofelijk open is en zich niet zelfstandig kan afschermen voor indrukken van buitenaf. Bovendien heeft hij nog geen denk- en interpretatiefilters zoals wij, dus hij hoort, ziet en voelt alles tegelijk. En omdat zijn lichaam zo open en gevoelig is, reageert het hele lijfje: zijn ademhaling, zijn bloedsomloop, werkelijk alles doet daarbij mee.’

‘Ik zeg altijd tegen jonge ouders: je kunt natuurlijk niet op alle indrukken die je kindje opdoet invloed uitoefenen. Maar probeer ze thuis in ieder geval zo veel mogelijk te beperken. Twee of drie speeltjes tegelijkertijd in de box, blijkt meer dan genoeg te zijn. Alleen dan kan een baby zich op het speelgoed concentreren, het leren kennen en zich ermee verbinden. Je kunt bijvoorbeeld na iedere voeding iets anders in de box leggen, waardoor je baby verschillende vormen en materialen leert kennen. En zoek die speeltjes niet alleen met je ogen uit, maar ook met je handen, want als je voor jezelf kleren koopt, kies je ook niet alleen met je ogen! Je laat je handen over de stof heengaan en soms haal je hem even langs je wang. Probeer dat ook eens met speelgoed. En gebruik je neus en je oor. Hoe klinkt het bijvoorbeeld als je er tegen aan tikt of het zachtjes laat vallen? En hoe ruikt het?’

Zelfs een grasspriet is interessant ‘

Voor alle baby’s en (jonge) kinderen geldt dat vooral die indrukken waarde hebben die puur zijn en natuurlijk en geen tegenstrijdige signalen afgeven,’ vertelt Hanne. ‘Die sluiten aan bij hoe zij zelf zijn: oorspronkelijk. En daarom willen ze er contact mee hebben. Dat maakt het voor baby’s en kinderen ook zo fijn om buiten te zijn en de natuur te ervaren. Innerlijk herkennen ze zich onbewust in alles wat er in de natuur te vinden is. Het stralende van de zon, de heftigheid van een onweersbui, de traagheid van een slak en de snelheid van een konijn. Ze voelen zich daarmee verbonden. Met iets dat echt en levend is maken ze gemakkelijk contact, dat staat dichtbij.’

Natuurlijk laat je een baby de natuur anders beleven dan een peuter. Hanne: ‘Voor een baby is het heerlijk om vanuit een beschutte plek naar de wolken, de blauwe lucht of de blaadjes aan de bomen te kijken. En voor de wat oudere baby valt er in het zand of op een grasveldje een heleboel te beleven!’ Ouders van een dreumes, peuter of jonge kleuter adviseert Hanne Looij er regelmatig op uit te trekken: ‘Het is zalig voor een kind om een ouderwetse boerderij te bezoeken. Denk eens aan de geur van koeien, de warmte die ze uitwasemen in een stal en de totaal andere sfeer in een kippenhok. Als een kind dit kan ervaren en ziet waar de melk en de eieren vandaan komen, bevestigt hem dat in zijn oorspronkelijke gevoel dat er een natuurlijke samenhang is tussen mens, dier en natuur.

Voor wie geen (kinder)boerderij in de buurt heeft, is het stadspark een praktisch alternatief, want ook daar valt veel te beleven. Hanne: ‘Een park is een prima plek voor een kind om de seizoenen aan den lijve te ervaren en daarmee de kringloop van het leven zelf. In de herfst kan het door de bergen met bladeren rennen en zich verwonderen over hun prachtige kleuren. Een krans vlechten van madeliefjes, genieten van vlinders en andere insecten kan in de lente en zomer. En in de winter kun je veel lol hebben in de sneeuw, maar ook in de regen valt er veel te beleven. Jonge kinderen die goed zijn aangekleed, hebben daar geen enkele moeite mee; ze vangen de regendruppels met hun tong op, stampen lekker door de plassen en roeren met een stokje in de modder. En ze vinden het heerlijk om van alles te verzamelen: kastanjes, stokken, madeliefjes, beukennootjes of mooie bladeren die je eerst een voor een in de lucht gooit om te zien hoe ze, allemaal verschillend, naar beneden dwarrelen.’

Terug in je herinnering

Heb je als ouder niet altijd zin om naar buiten te gaan? Neem dan de natuur je huis in! ‘Speelgoed hoeft niet uit de speelgoedwinkel te komen,’ is Hanne’s ervaring. ‘Dennenappels, kastanjes, veertjes: je peuter of kleuter kan er uren zoet mee zijn! Maar misschien helpt het ook als je buiten zo nu en dan probeert mee te kijken met de ogen van je kind. Wellicht ontdek je dan ook een prachtige hut in wat tegen elkaar gezette takken. Kinderen beleven de dingen grootser en intenser dan wij. Een peuter kan eindeloos naar een rupsje kijken; er valt voor hem zoveel aan te beleven.

Ga je eigen jeugdherinneringen maar eens na. Wat ooit een berg was, lijkt nu een heuveltje. Als volwassene benader je het leven meer met je hoofd en minder met je zintuigen. Dus maak je zintuigen weer eens gevoelig en wakker. Hoe was het ook alweer om met je voeten door de modder te baggeren? Denk niet meteen ‘bah, vieze blubber’, maar doe je ogen dicht en voel eens wat er in je benen gebeurt.

leder kind heeft tijd en ruimte nodig om de wereld te ontdekken en alle indrukken te verwerken. En wat voor een maaltijd geldt, geldt ook hier voor: het goede moment, gezonde ingrediënten en liefdevolle aandacht doen eten.’.

Hanne Looij is oprichtster van Bride, Bureau voor het kleine kind dat nascholingsactiviteiten aanbiedt voor leidsters van pedagogische instellingen en cursussen organiseert voor ouders (info@bureaubride.nl). Tevens is zij auteur van het boek Caleidoscoop van een levende pedagogie, waarin zij uitgebreid ingaat op een aantal basale pedagogische thema’s en deze aanvult met talrijke praktijkvoorbeelden.

Dit boek is in eerste instantie geschreven voor leidsters op kinderdagverblijven, maar ook voor ouders toegankelijk.

.

ontwikkelingsfasenalle artikelen

Menskunde en pedagogiealle artikelen

opvoedingsvragenalle artikelen

.peuters en kleutersalle artikelen

.

2188