VRIJESCHOOL – Leerproblemen – beelddenken

.

Het fenomeen ‘beelddenken’ is de laatste tijd veel meer in de belangstelling gekomen. Toch is het m.i. al (minstens) 70 jaar oud. Ik trek die conclusie omdat ik iemand sprak die als kind – een jaar of 7 – in de klas door de onderwijzer werd gevraagd ‘hond’ op het bord te zetten. Het kind tekende op haar best een hond. Groot was de deceptie toen ze door de meester werd uitgelachen en dus ook door de klas. Ze is die steek in haar ziel nooit meer vergeten.

De meester verwachtte natuurlijk  h   o    n    d, maar voor het kind had dat vooralsnog niets met ‘hond’ te maken.

Dit beschref Rudolf Steiner op deze manier:
Wanneer je een kind zoiets als dit: ‘VADER’ voor zijn neus houdt, dan zou het daarmee wat zijn vader is, in verband moeten brengen – daar verzet de innerlijke mens zich tegen. Deze dingen (de letters) waardoor zijn ze ontstaan? Denk er eens aan dat de oude Egyptenaren nog een beeldschrift bezaten. In wat ze beeldend hebben vastgelegd zat een overeenkomstigheid met wat het betekende. Dit beeldschrift had nog een bepaalde betekenis – ook het spijkerschrift had dat nog, al drukte dit wel meer iets willekeurigs uit, terwijl het gevoelselement meer tot uitdrukking kwam in het beeldschrift –wanneer je deze oudere schrijfvormen zou moeten lezen, zou je te weten komen: die hebben nog iets te maken met wat de mens in de buitenwereld gegeven is.  Maar het krulwerk dat op het bord staat heeft met ‘vader’ niets van doen en moet het kind zich daarmee nu bezig gaan houden? Het is geen wonder, dat het dat niet echt wil.
GA 306/65
Niet vertaald

Steiners methode om de lettervormen aan te leren vanuit een beeld, kan voor beelddenkers een enorme hulp zijn. Er worden door sommigen die zich ermee bezighouden, wel kanttekeningen bij Steiners visie geplaatst, maar zeer recent zei iemand – oudvrijeschoolleerling -:
‘Ik ben hartstikke beelddenker en heb juist de letters goed geleerd door de plaatjes! Nooit verwarring tussen pdqb of welke kant de g op moest kijken, want dan had ik de tekening nog om op terug te vallen! Het was wel cruciaal dat de tekening een ondersteunend iets was, los van de letter als symbool in een woord. Het is een hulpmiddel om in het begin de vorm en de klank van dit symbool te leren. Super voor beelddenkers dus juist is mijn bescheiden ervaring…

Hoe het ook zij: het is goed om je bezig te houden met allerlei gezichtspunten.

Zoals hier bijv.

Madelon van der Hofstad begeleidt kinderen die in beelden denken. Met opvallende resultaten.

Een hoofd vol beelden

De schellen vielen Madelon van der Hofstad van de ogen toen zij voor het eerst las over beelddenken. ‘Dat verklaarde veel’, zegt ze. ‘Ik wist meteen dat ik ook een beelddenker ben. Dus daarom had ik zo’n moeite met leerboeken vol tekst. Ik kon goed spellen, maar dat kwam doordat ik woorden in mijn geheugen opsloeg in beelden, ik heb nooit geweten dat dat een naam had.’

De verbazing werd nog groter toen ze zich aanmelddc voor de cursus ‘ík leer anders’ van Agnes Oosterveen. In enkele dagen leerde Van der Hofstad hoe eenvoudig het is om kinderen die in beelden denken, handvatten aan te reiken waardoor spellen en rekenen ineens geen probleem meer is.

Vijf procent van alle mensen mag zich beelddenker noemen. Bij hen is het rechterdeel van de hersenen het meest actief. Hoe je een beelddenker herkent? Je kunt het zien aan hun oogbewegingen (naar omhoog gericht als ze nadenken), je kunt het horen aan hun beeldende taalgebruik en ze hebben vaak verrassende en opmerkelijke oplossingen voor problemen doordat ze ‘out of the box’ denken. Andere kenmerken: ze lezen vaak liggend, zijn impulsief, emotioneel, creatief, artistiek en reageren vanuit het gevoel. Vaak wordt gedacht dat beelddenkers dyslexie hebben, dyscalculie of zelfs ADHD. ‘Die stempels worden veel te snel gedrukt’, vindt Madelon van der Hofstad, die zelf jarenlang voor de klas stond. ‘Maar is het gek dat kinderen zich anders gaan gedragen als ze leerstof altijd op een manier krijgen aangeboden die niet de hunne is?’

Wat leerde Van der Hofstad zoal bij ‘Ik leer anders’? ‘Dat je een beelddenker de stof anders moet aanreiken. Niet in woorden (auditief) maar in beelden (visueel). Neem het alfabet. De 26 letters in de goede volgorde aan leren, is voor een beelddenker bijna niet te doen. Maar dat verandert als je de reeks in stukken kapt.
Zo dus:

ABCD EFG HIJ KLM NOP QRST UVW XYZ

Van der Hofstad: ‘Er zitten al twee woorden in die makkelijk te onthouden zijn: HIJ en NOP. En een afkorting die iedereen kent: KLM. Bijna alle kinderen die hier komen en die het alfabet niet konden opdreunen, kunnen dat op deze manier na een halfuur. Van A tot Z, maar ook omgekeerd. Auditief lukt dit bijna niet.
Op dezelfde manier kun je ook woordjes leren. Van der Hofstad: Ik laat kinderen een piek in hun hoofd maken waar ze de woorden kunnen opslaan. Ze schrijven de woorden als het ware op in hun hoofd. Daardoor krijgen ze de zekerheid en het vertrouwen dat ze het woord kennen en ook terug kunnen vinden.

Ook rekenen wordt makkelijker met inzichtelijke stappen. Door te laten zien wat je doet en wat er gebeurt. Van der Hofstad: ‘Maak tien rijtjes van tien, onder elkaar. Op deze manier kan een kínd van het ene rijtje naar het andere springen: in het honderdveld zie je meteen dat 34 onder 24 ligt. Wist jij dat één rij naar beneden, hetzelfde betekent als tien erbij? En zie je dat het ook werkt bij 55 en 65? Als je dat vaak genoeg herhaalt, automatiseer je het proces.

De Eindhovense werkt nu ruim een jaar als ‘Ik leer anders-coach’. Die opleiding heeft ze inmiddels met de nodige cursussen aangevuld. Aan haar keukentafel zag ze de afgelopen maanden menig wondertje gebeuren. Ze citeert uit een mail die ze kreeg van een moeder: ‘Ik heb mijn dochter terug gekregen.’

Steeds meer leerkrachten uit het basisonderwijs gaan de ‘Ik leer anders-opleiding’ volgen. Of worden Matrixcoach – ook gericht op beelddenkers. Madelon van der Hofstad zou graag zien dat ook pedagogische academies ermee aan de slag gaan. ‘Het zou goed zijn als kinderen hun eerste schooljaren worden getest op hun favoriete zintuig en dat leerkrachten hierop inspelen. Dat zou een hoop labels overbodig maken, docenten ontlasten, ouders minder stress bezorgen en kinderen meer leerplezier geven. En dat willen we toch allemaal?’

‘Rekenen gaat nu een stuk beter’ ‘Jammer dat het zo laat is ontdekt’
A: ‘In groep 5 en 6 had ik moeite met rekenen. Op school probeerden ze me wel te helpen, maar ik snapte het gewoon niet.
Bij Madelon snapte ik het ineens wel. Rekenen gaat nu een stuk beter.’
De moeder: ‘Er was discussie op school of A een groep moest overdoen. Haar rekenvaardigheden liepen achter bij de rest, ondanks de rcmcdial teaching.’ Bij Madelon van der Hofstad werd snel duidelijk dat A een beelddenker is. De speciale methode helpt haar prima. Gelukkig is de leerkracht ook enthousiast. De methode was volledig onbekend voor haar.’

L  (12)  Ík heb dyslexie en vind spellen moeilijk. Op school waren we bezig met ’t Kofschip. Daar hadden we een schema voor, maar dat snapte ik niet. Madelon heeft ook een schema en dat snapte ik meteen.’
Haar moeder: ‘Het was zo frustrerend voor L. Ze wist dat ze het kon en toch lukte het niet met taal. Toen ik in de krant las over ‘ik leer anders’, wist ik meteen dat L ook een beelddenker is. Jammer dat we dat pas in groep 8 ontdekten, want al vanaf groep 5 waren er problemen. Ook op de pedagogische academies zouden ze iets met beelddenkers moeten doen.’

www.ikleeranders.nl
www.juf040.nl
www.matrixmethodeinstituut.nl

Suzanne Grieneveld, Eindhovens Dagblad 05-03-2013

.

schrijven en lezen: alle artikelen

leerproblemen: alle artikelen 

opvoedingsvragen: alle artikelen

1327

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s