VRIJESCHOOL – 10e klas – handvaardigheid

.

Het kan maar zo zijn dat ‘handvaardigheid’ op de middelbare vrijeschool inmiddels een heel andere inhoud heeft gekregen. Onmiskenbaar heeft het examenmonster hier en daar wezenlijke vrijeschool(op)voeding kunnen opvreten. Aldus knagend aan ‘hoofd, hart en hand’, waarbij hij het hoofd lijkt te ontzien.

Onderstaand artikel gaat over spinnen. Toen het op alle vrijeschoolbovenbouwen nog werd gegeven. Misschien is het nu wel ‘archiefmateriaal’.

Als je aan iemand vertelt dat er op de vrijescholen in de 10e klas met de hand gesponnen wordt dan blijkt vaak uit de reacties dat die bezigheid gezien wordt als een uiting van ” het terug naar vroeger verlangen”.
Vroeger – U weet wel, dat dromenland toen alles in de wereld nog goed en mooi was.

Wie zich er wel eens toe gezet heeft het spinnen te leren, is snel van dat soort romantische illusies genezen. Het spinnen eist een voortdurende aandacht voor het materiaal, een voortdurende aanpassing aan de eisen die het stelt. Want dat is het paradoxale dat overigens voor allerlei werkgebieden geldt: je kunt die vezels slechts zoveel beheersen en naar je hand zetten als je in staat bent hun hoedanigheid, hun toestand te beluisteren, te ervaren .

Die vezels groeien op het schaap in een vaste orde en de spinner moet die orde overleiden in een nieuwe orde: de draad. Tussen schaap en draad dreigt voortdurend de chaos. Dat begint al bij het scheren en inpakken. Wie spint werkt met materiaal dat zich steeds dreigt te verwarren, en hij probeert voortdurend die verwarring te verhinderen.

Maar de spinner doet meer; hij verhindert niet alleen de chaos, hij brengt ook iets nieuws voort: de draad.
Het wonderlijke van zo’n draad is dat daarin allemaal losse elementjes, de vezels, met een beperkte lengte – zeg 3 tot 12 cm tot een nieuwe eenheid van onbeperkte lengte worden samengebracht. Losse vezels worden verbonden tot een ononderbroken stroom,

Voor beide dingen, het tegengaan van de verwarring en het maken van de draad gebruikt de spinner zijn handen en z’n gereedschap; spinhaak, spindel of spinnewiel. Hij is daarmee een technicus. En al stelt de spinhaak zeer bescheiden technische eisen, de kleine machine die spinnewiel heet draagt heel wat vernuft op zijn romantische gedraaide pootjes.

Met de puberteit breekt een chaotische fase van het menselijk bestaan aan. 16-jarigen raken in staat daar wat uit te komen. Door hun het spinnen te leren wordt het vermogen om chaos te lijf te gaan gestimuleerd. Niet door hun redelijk bewustzijn aan te spreken, maar door te doen.

Een 10e-klasser leert nog meer. Hij krijgt de behoefte om zijn begrippen en voorstellingen tot logische redeneringen aaneen te schakelen. Weliswaar kon hij al veel eerder logische gedachten volgen en meedenken, maar nu begint hij ze zelfstandig te produceren. Het vrije onafhankelijke denken ontstaat.

De activiteit van de spinner is niet ongelijk aan die van de denker. Als het spinnen lukt maak je garen of draad, en als het niet lukt ontstaat er een of ander spinsel. Zo spreken we ook over de draad van een gedachte of een verhaal, en ongunstig over gedachtespinsels. Het leren van het denken wordt ondersteund door het doen.

Er is nog een derde reden om met jonge mensen te spinnen. Wij leven in een technische omgeving. Dat maakt de mens vrij, in zoverre dat hij meer aandacht kan besteden aan andere dingen dan de zorg voor voedsel, kleding en brandstof. Het stelt hem ook bloot aan gevaar. Gevaar van vervreemding van de wereld waarin hij leeft. Het is namelijk niet zonder meer doorzichtig hoe die omgeving tot stand is gekomen.

Daarom is het van belang om mensen die in een technische wereld zullen leven daadwerkelijk met technische principes in contact te brengen. Niet alleen door uitleggen, maar door doen.

H. Pronk, vrijeschool Haarlem, nadere gegevens onbekend

.

handenarbeid: alle artikelen

10e klas: Nederlands

Hugo Pronk: Innerlijk vuur     Is de kast leeg?    Veertien worden

.

1443

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.