VRIJESCHOOL – Grohmann – leesboek voor de plantkunde (25)

.

Gerbert Grohmann

‘leesboek voor de plantkunde’

blz.93, hoofdstuk 25                                                                          alle hoofdstukken

 

DE LINDEBOOM
De lindeboom is een trouwe metgezel en goede vriend van de mens. Hoeveel kinderen spelen er niet onder lindebomen en vele volwassenen herinnern zich graag hun vervlogen jeugdjaren onder de hoede van oude linden. Een volksliedje gaat zo:

Am Brunnen vor dem Tore,
Da steht ein Lindenbaum,
Ich träumt in seinem Schatten
So manchen süssen Traum,
Ich schnitt in seine Rinde
So manches liebe Wort;
Es zog in Freud und Leide
Zu ihm mich immerfort

Menige wandelaar zal wel onder het bladerdak van deze oude linde uitgerust hebben in de loop van de jaren en zij zou veel kunnen vertellen, want de in haar jeugd snel groeiende boom, bereikt een hoge ouderdom. Er zijn linden waarvan aan te nemen is, dat ze duizend jaar oud zijn.

Dikwijls zijn de plaatsen, waar onze voorvaderen samenkwamen nog te herkennen aan de aanwezigheid van groepjes linden. Het lindeblad gold als teken van een vrij man; de eikel als een teken van een onvrije knecht. Vooral de dichters houden van de linde, want zij doet hen goede gedachten toestromen. Ook onze voorvaderen sloegen deze eigenschap hoog aan. De boom was heilig voor hen en werd vooral op die plaatsen geplant waar wijze mannen en vrouwen heilige werken verrichtten of waar veel wijsheid nodig was, bv. op plaatsen waar recht werd gesproken of op vergaderterreinen.

De linde is een bloeiende boom in de ware zin van het woord. Haar vijfdelige bloem hangt in een bosje naar beneden. Daar kun je aan zien dat de linde zich naar de aarde richt. Het geeft niet dat het regent, want de groengele bloemhulselblaadjes vormen een beschermend dak voor de nectar. Wanneer de linden in volle bloei staan, zijn ook de bijen rusteloos in de weer. Een diepgonzende toon vervult de boom en rijkelijk stroomt de nectar in de bloemen. Lindehoning staat bekend als bijzonder smakelijk en heilzaam. Maar niet alleen de bijen, ook de mensen weten de lindebloesems te waarderen. Je moet wel op een ladder klimmen en een mand meenemen, wanneer je ze wilt plukken. Iedereen weet wel, hoe goed lindebloesemthee smaakt en dat deze het bloed zuivert en doorgloeit, zodat je moet zweten.

blad van de winterlinde                                                   blad van de zomerlinde

In tegenstelling tot de vruchtbomen zou men de linde ook een honingboom kunnen noemen. Een bloeiende linde laat druppeltjes zoete vloeistof vallen en een heerlijke geur verspreidt zich naar alle kanten. Zelfs de bladluizen die op de bladeren leven, scheiden een zoete stof af. Op sommige dagen zijn de lindeblaadjes door de honingdauw – zo noemt men de kleverige stof –helemaal bedekt. De regen spoelt het eraf. De linde heeft geen bittere harsachtige of zelfs maar giftige stoffen in zich. Knoppen en blaadjes smaken lekker. Wanneer je ze kauwt, ontstaat er een brij die naar brood smaakt. Deze kunnen zelfs als veevoer gebruikt worden, evenals het gemalen hout, omdat er voedingsstoffen in zitten. Vroeger beschouwde men lindebrij als een weldadig middel om wonden te genezen. Deze boom heeft niets wat de mens schade kan berokkenen. Hij is vriendelijk en men kan alleen maar goede eigenschapppen aan haar ontdekken. De linde lijkt zelfs wel op een goede moeder die ook sprookjes kan vertellen. Het hout is zacht en wit en is zeer geschikt om te snijden. Al veel prachtige kunstwerken zijn daaruit vervaardigd. Uit de schors wordt de bast gewonnen. Men kiest de takken zo dik dat je ze niet kunt breken en legt deze in het water, opdat de schors verrotten kan, tot de lichte bastdraden eraf getrokken kunnen worden. Lindebast werd wel gebruikt om in de tuin planten op te binden, maar ook voor allerlei soorten vlechtwerk, al van oudsher, bv. voor touwen en boogpezen. De krijger voelde zich zeker wanneer zijn schild en zijn zadel van lindehout gevlochten waren.

Het blad van de linde heeft de vorm van een mensenhart. De linker- en rechterhelft zijn verschillend. Bij de winterlinde die later uitbot, zijn de bladeren kleiner en vooral aan de bovenkant donkergroen. Ook zijn de gezaagde randen scherper. De zomerlinde heeft grotere en zachtere blaadjes, licht van kleur met een viltachtige onderkant. De winterlinde heeft op de plaats waar de bladnerven bij elkaar komen, dichte, roodbruine haardotjes. Daarin verbergen de bladluizen zich.

Wanneer de linde uitloopt, botten niet, zoals bij de andere bomen, met de bladeren tegelijk de bloesems uit. Eerst moeten de bladeren al wat verder uitgelopen zijn, voordat uit de bladoksels de bloesemknopjes tevoorschijn kunnen komen. Daarom bloeit de linde ook zo laat in het jaar. Ze laat daarmee haar verwantschap met de roos zien, want ze bloeien tegelijkertijd. De rode roos is het zinnebeeld voor het zuivere mensenbloed; de linde daarentegen vormt de afbeelding van het hart.

Dus bij de roos is de bloem de mens het meest nabij, bij de linde het blad.

Zijn de bloesems tenslotte uitgevallen, dan ontstaan de welbekende nootjes aan de bladsteeltjes. Ieder bosje heeft een lang geel blaadje onder zich met behulp waarvan het vruchtje licht en lustig naar de grond dwarrelt.

Rätsel

Dein Vater schon
schlief unter meinem Dache,
auch Vaters Vater
sah ich in der Wiege.
Sie träumten süss,
indessen über ihnen
de grohen Gäste
ihre Becher leerten.
vieltausend Herzen schlagen,
sanft bewegt von Winden:
Ruh bei mir aus,
hier wirst du Friedeh finden!

 terug naar de inhoudsopgave

Plantkunde: alle artikelen

VRIJESCHOOL in beeld: 5e klas: plantkunde

30-28

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Advertenties

6 Reacties op “VRIJESCHOOL – Grohmann – leesboek voor de plantkunde (25)

  1. Pingback: GROHMANN: LEESBOEK VOOR DE PLANTKUNDE-inhoud | VRIJESCHOOL

  2. Pingback: WAT STAAT OP DEZE BLOG | VRIJESCHOOL

  3. Pingback: VRIJESCHOOL – Heemkunde – klas 1 | VRIJESCHOOL

  4. Pingback: VRIJESCHOOL – Plantkunde – de linde | VRIJESCHOOL

  5. Pingback: VRIJESCHOOL – Grohmann – leesboek voor de plantkunde (26) | VRIJESCHOOL

  6. Pingback: VRIJESCHOOL – Grohmann – leesboek voor de plantkunde (27) | VRIJESCHOOL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s