VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – St.-Nicolaas (9)

Sinterklaas:

Als bisschop van Myra in Klein-Azië is hij rond 340 na Christus gestorven. Waarschijnljjk op 6 decem­ber. Daarna wordt het stil rond de man.
Pas 200 jaar later duiken de eerste verhalen op en wordt hij opnieuw gebo­ren in een amoureuze affaire tussen fictie  en werkelijkheid.  Sinterklaas wordt legendarisch als een diepgelovig rechtschapen man met een aversie tegen ongeloof en onrecht. Een man die zich het lot van de armen aantrekt. Hij moet zo heilig zijn geweest, dat hij als kind maar één keer de borst zoog.
Een wereldheilige, die door de Noormannen op hun veroveringstocht vanuit Klein-Azië wordt meegenomen.

De Sint verovert Kiev, Moskou waar hij Nikolai Chudovorits wordt genoemd, de Wonderdoener.
Eind 11de eeuw verove­ren de Noormannen ook Zuid-Italië en brengen ze de beenderen van de Sint over naar Bari. De overbrenging heet de Translatio en veel kruisvaarders bidden aan zijn graf. Ze nemen zijn verhaal mee naar Aberdeen en Limerick, waar de Sint patroonheilige is.
Elke eeuw wordt de man belangrijker en aangezien er geen plaatjes van de
bis­schop van Myra bestaan, slaat de fanta­sie aan het schilderen en worden sym­bolen uit de Germaanse cultuur meegemengd.
Symbolen uit de zes woelige weken voor en na Kerstmis, als de overledenen door de donkere luchten jagen en de verbondenheid met de do­den herleeft. Zo staat Wodan model voor de kleding van Sinterklaas en wordt de trouwe schimmel afgeleid van Sleipnir, het achtvoetige monster, dat sneller dan de wind door de wolken (over de da­ken?) kan jagen. De speer van Wodan is de staf en de deur tot de wereld van de doden, de schoorsteen, wordt de voor­deur tot de kinderharten. De Sint met een been in de christelijke en een been in de Germaanse cultuur. Er gaan zoveel verhalen rond de bis­schop, dat er altijd wel een beroeps­groep of gilde een verzoek indient om hem tot patroon te benoemen: schip­pers, handelaren, scheepbouwers, vis­sers, advocaten, deurwaarders, prosti­tuees en smachtende vrjjers. Vooral in Nederland is de Sint een veel gevraagd huwelijksmakelaar, de ‘Hylickmaecker:

„Geeft ons het gout der liefde in ons schoe
Dat wy ontgaan de straffe van Gods roe.”

Dan komen de eerste problemen: in de zeventiende eeuw is het
Sinterklaas­feest uitgegroeid tot een gigantische jaarmarkt voor volwassenen met veel eten, drank en jolijt. Dit zeer tegen de zin van de gegoede, protestantse burge­rij. Het ‘heidense’ feest wordt tjjdens de beeldenstorm van de straat de huiska­mers ingejaagd, waar het tot een fami­liefeest uitgroeit.
In het protestantse Duitsland wordt de Sint helemaal uitgegomd, het Kerstkind neemt de taak over.

Eeuwen heeft het feest in de huiska­mers geleefd en zich ontwikkeld tot een traditionele familiebijeenkomst waar begin december het Sinterklaasgeheim opduikt. „Sinterklaas geeft de verbon­denheid tussen generaties aan. Het ri­tueel van het vertellen van verhalen, het telkens prikkelen van de kinderfantasie. Elke ouder vertelt zijn eigen Sinter­klaasverhaal aan zijn kinderen en die vertellen het weer verder.
Sinterklaas­verhalen zijn een ontmoetingspunt tus­sen de volwassenen- en de kinderlitera­tuur. Het Sinterklaasfeest geeft de ver­bondenheid aan die je met elkaar in je familie, met je vrienden voelt: “het bij elkaar horen”, aldus prof. dr. Bouckaert, doctor in de Germaanse filologie en buitengewoon docent jeugdliteratuur aan de Universiteit van Leuven. De wederopvoeding is begonnen.

In het Nationaal Schoolmuseum in Rotterdam draait tot 9 januari* volgend jaar de tentoonstelling De Onbekende Sinter­klaas, en de Nederlandse tak van het Sint-Nikolaas Genootschap bewaakt streng de Sinterklaascultuur in Neder­land. Sinterklaas bruist weer. Secretaris Guus Smits uit Veldhoven: „We hebben de brouwerij De Drie Linden in Wageningen honderd liter Nicolaasbier laten brouwen en speciale glazen laten ma­ken en viltjes.” Het bier wordt op de speciale culturele avonden rond Sinter­klaas gedronken.

‘Sint Nicolaas, Goed­heilig man,
die oud is, maar niet sterven kan,
zolang er ergens op aarde
een menskind ijn droom bewaarde’,

is een oud versje.

Zelfs de voormalige Sovjet-Unie kreeg de heilige niet klein. Zo is een Russische uitspraak:
“Als ze ons God afnemen, hebben we altijd Sint Nicolaas nog”

(Hans Jacobs in De Gelderlander, *20-11-1993)
Advertenties

Een Reactie op “VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – St.-Nicolaas (9)

  1. Pingback: VRIJESCHOOL – JAARFEESTEN – St. Nicolaas – alle artikelen | VRIJESCHOOL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s