VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – Kerstmis (6)

.

DE DAG VOOR KERSTMIS

Het is koud als we buiten komen. We gaan op weg naar het bos om te zien wat we nog kunnen vinden aan padde­nstoelen en zwammen. Het is al zo laat in het jaar. We lopen onder de kale bo­men en merken hoe licht het bos is. Ij­verig speuren we tussen de natte brui­ne bladeren. We vinden er meer dan we dachten. De kinderen zien ze vaak eerder dan ik, paddenstoelen met een forse hoed, maar ook zo klein als een speldenknop. Op een bemoste stronk zelfs een hele zwerm stuifzwammen. In een blikje verzamelen we omgeval­len paddenstoelen, losgeraakte stukjes mos en een eikenblad met galappels. Ik ben iedere keer weer verrast met hoe­veel plezier de kinderen zo’n opdracht uitvoeren. Ze willen weten, ze willen de aarde leren kennen, en het is heer­lijk om door hun ogen de aarde steeds weer nieuw te zien.

Er stonden twee bomen in het para­dijs: de boom des levens en de boom der kennis. De eerste mensen aten van de verboden vrucht en hun ogen wer­den geopend, voor de aarde en voor hun eigen lichaam. Zij werden zich be­wust van goed en kwaad en met dat bewustzijn haalden zij de dood binnen. Het menselijk bestaan werd ein­dig. Maar niet alleen het einde, ook het begin kreeg duidelijk gestalte. Na­dat Adam en Eva verdreven waren uit het Paradijs, werden hen twee kinde­ren geboren, Kain en Abel, en later nog een derde zoon Seth. Toen de mens een sterfelijk wezen werd en het leven op aarde begrensd en gebannen tussen geboorte en dood – toen kreeg de vrouw haar naam: Eva, moeder van alle levenden.

In vroeger eeuwen werden Adam en Eva meestal afgebeeld, staande zoals God hen gemaakt had, naast de boom, ‘die in het midden staat’, elk aan een kant. De slang die Eva verleidde, slin­gert zich om de stam van de boom. Hoewel zij geen christelijke heiligen zijn in de eigenlijke zin van het woord, zijn zij toch opgenomen in de oude kerkelijke kalender en wel op een heel bijzondere dag: 24 december, de dag voor Kerstmis, is aan hen gewijd. Zo wordt een grote boog gespannen, een regenboog van belofte en hoop, over de hele mensheid vanaf de eerste schepping tot aan het begin van een nieuwe tijd.

Tot Adam wordt gezegd: ‘In het zweet uws aanschijns zult gij uw brood eten’. De aarde wordt om zijnentwil ver­vloekt en zal alleen verlost kunnen worden door het werk van zijn han­den, door zijn liefde en belangstelling voor de grond die hem draagt. Vele van de geheimen van de aarde zijn ons zo bekend en vertrouwd, dat we de verwondering daarover verloren heb­ben. Maar het is niet vanzelfsprekend dat uit het zaad dat in de omgeploeg­de akker wordt uitgestrooid, straks goudgele korenaren opgroeien. En het is elke keer een wonder dat de onoog­lijke bloemen van de druivenranken vrucht zetten, zodat in de herfst de zware trossen geoogst kunnen worden. Het eten van de verboden vrucht is van verleiding tot opdracht geworden.

Met Eva is het anders gesteld. Tot haar werd gezegd: ‘Met smart zult gij voort­aan kinderen baren’. In het Paradijs had zij onbewust gegeten van de vruchten van de levensboom, de mo­gelijkheid om leven verder te dragen heeft zij behouden, toen de engel met het vlammende zwaard de weg terug afsloot. Iets van het Paradijs is in haar bewaard gebleven, maar ook op haar rust de vloek van de zondeval: leven schenken, ruimte maken voor nieuw leven, voor nieuwe vormen is een smartelijke ervaring geworden, een proces van bewustwording. Zo zou je Adam en Eva kunnen zien als de twee polen waartussen de mens zich voort­durend beweegt. De lange weg van lij­den, ervaringen en schuld maakt de mens pas werkelijk tot mens. Wat ons dan uiteindelijk de mogelijk­heid geeft om door te gaan en steeds weer opnieuw te beginnen – dat wordt uitgedrukt door de wijze waarop de Russische kerk Pasen beleeft. Niet het opengebroken graf zien we op de ikonen, een beeld dat we hier in het wes­ten zo goed kennen. We vinden de af­beelding van Stille Zaterdag, de zoge­naamde ‘Nederdaling ter Helle’. In het Grieks worden deze schilderingen aangeduid met ‘anastasis’, dat wil zeggen ‘opstanding’. Het is voor de Russische mens dé uitbeelding van Pasen. In een wervelende beweging verschijnt de lichtend witte gestalte van Christus voor de gestorvenen, de gebroken poorten van de hel onder zijn voeten tredend. Hij draagt het kruis in de ene hand en met de andere grijpt Hij Adam vast, niet bij de hand maar bij de pols, waar het leven klopt, en Hij laat hem opstaan. Eva ligt geknield aan de andere kant tot ook zij mag op­staan en verdergaan.

Op de avond voor de nacht waarin de Verlosser van de wereld wordt gebo­ren, worden we in gedachten terugge­voerd naar de geestelijke oorsprong van ons aardse bestaan: een stukje pa­radijselijke vrede daalt neer, niet van­zelfsprekend voor ieder voelbaar en herkenbaar, – alleen als wij het werke­lijk van harte willen.

kerst nederdaling ter helle
nadere gegevens onbekend

.

Kerstalle artikelen

Jaarfeestenalle artikelen

VRIJESCHOOL  in beeldKerstmis     jaartafel

.

377-355

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Advertenties

Een Reactie op “VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – Kerstmis (6)

  1. Pingback: VRIJESCHOOL – JAARFEESTEN – Kerstmis – alle artikelen | VRIJESCHOOL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.