VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – St.- Maarten (7)

.

Tussen Maarten en Nikolaas

of de geschiedenis van de vrijgevigheid

Langzaam, want het is een mooie herfst, langzaam verdwijnen ook de mooiste blaadjes van de bomen. De grond raakt bedekt met blaadjes, takjes en modder. Regen klettert zo nu en dan snel en overvloedig neer. Met hagel net zo.
O, nu wordt het ook de tijd, dat de Schorpioen aan de hemel zijn lage staart met de giftige angel zwaait. Ook zijn er dan op aarde venijnige mensen met venijnige opmerkingen. Kortom, steeds meer duisternis, steeds minder licht, zowel binnen als buiten. Binnen ook? Ja zeker, maar daarin zit juist het verschil. Aan dat seizoen en het weer valt niets te veranderen. Maar aan de mensen wel. Ja, die wel.
Juist in deze tijd vallen de feesten van de twee grote Gevers of Schenkers: Martinus, bisschop van Tours en Nikolaas, bisschop van Myra.
Voor ons gevoel overtreft Sint-Nikolaas met zijn vele geschenken en zijn geloofskracht, waardoor hij de drie ingezouten knaapjes weer tot leven wekte – toegegeven, een heel sterk verhaal – de eerstgenoemde verre. Toch werd dat in de Middeleeuwen niet zo gevoeld.

Het verhaal van Sint-Maarten is in het geheel niet zon sterk verhaal. We zouden geneigd zijn het niet zo bijzonder te vinden: u weet wel, dat bekende verhaal met die bedelaar. Een gewone, traditioneel goede daad. Toch wekte die daad in de vierde eeuw na Christus’ geboorte veel verbazing. Het Romeinse rijk was wel op zijn retour, maar er was nog veel overgebleven van de oude, Romeinse houding tegenover bedelaars. Men had niets op met bedelaars. Vrijgevigheid, zeker, dat kende men in Rome zeer goed.
Maar de echte Romein was alleen vrijgevig tegenover zijn goede vrienden, die het minstens even goed hadden als hijzelf. Maarten was van goede familie en hij had de bedelaar dus in het geheel niet hoeven opmerken. Maar hij deed het wel. Want hij had zich al jaren daarvoor als hospitant aangemeld bij de gelovige sekte der Christenen. Hij was nog niet aangenomen als lidmaat. En toch gaf hij iets. De bedelaar was inderdaad
deer­niswekkend. Soms wordt hij zelfs als invalide afgebeeld. Met gezondheidszorg, al of niet met eigen risico, hield men zich in de vierde eeuw niet op. Maar Maarten gaf iets, aan een onbekende. Maarten zelf was niet in goede doen. We moeten ons voorstellen, dat die zware, brede soldatenmantel, die hem diende tot dekking, tot deken, zelfs tot matras, bovendien zeer zwaar, dichtgeweven en duur was, voor hem een heel kostbare en onmisbare zaak mocht heten.
Toch sneed hij de dure mantel  middendoor en hij gaf één helft aan de bedelaar die zijn broodmagere karkas er geheel en al kon inwikkelen.
Maarten was, of werd een van de eerste echte heiligen. Zijn daad had een geweldige invloed. In de Middeleeuwen was de bedelaar géén verachte figuur. Hij boezemde eerbied in, want hij kon misschien de Christus zijn. Vele monniken trokken bedelend rond en gaven een goed woord, een wijze raad, of een gebed aan hun weldoener. Geven was zaliger dan ontvangen. Het is merkwaardig, hoe bij het begin van de nieuwe tijd (begin vijftiende eeuw) het warme gevoel voor de bedelaar af­nam en na de Hervorming (begin 16e eeuw) bleek dat pas goed. Het Calvinistisch geworden Nederland droeg de bedelaar geen warm hart toe. Want succes in zaken werd al spoedig gezien als een beloning des hemels voor een godvruchtig leven. Een bedelaar moest dus eigenlijk wel een zondaar zijn. Daardoor bleek, dat in het economisch proces het geld eigen­lijk niet “gekerstend” kon worden. Bedelarij werd strafbaar gesteld.
Later kwam de gulheid een beetje terug als z.g. liefdadigheid, die met veel vertoon door nette dames werd bedreven.
Terug naar Sint-Maarten. De Nederlanders van de Middeleeuwen hebben veel respect voor hem gehad. Belangrijke domkerken en kerken (o.a. Utrecht, Groningen, Arnhem) zijn naar hem genoemd. We kunnen van Maarten en Nikolaas veel leren: de bedelaar moet misschien meer innerlijk opgevat worden. Zouden er geen bedelaars om geest kunnen zijn?

Onlangs bracht op een vergadering van de Vereniging voor Vrije Opvoedkunst een oudere lerares de geschiedenis van haar school ten gehore. Zij vertelde o.a. dat de school ineens van een dame een heel, compleet gebouw kreeg.  Er zijn geen rijke mensen meer,” verzuchtte de oud-collega.

Inderdaad, er zijn nog wel rijken, maar het is de vraag of dat nog wel echte mensen zijn, dacht ik.

Nu, we wensen u goede dagen met de grote Gevers toe!

(P.C.Veltman, vrijeschool Leiden, nadere gegevens ontbreken)

 

Sint-Maarten: alle artikelen

jaarfeesten: alle artikelen

VRIJESCHOOL in beeld: St.-Maarten

Advertenties

2 Reacties op “VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – St.- Maarten (7)

  1. Pingback: VRIJESCHOOL – JAARFEESTEN – St. Maarten – alle artikelen | VRIJESCHOOL

  2. Pingback: VRIJESCHOOL – JAARFEESTEN – St. Maarten – alle artikelen | VRIJESCHOOL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s