VRIJESCHOOL- Rudolf Steiner als didaticus (1)

 

LANG GELEDEN/IN DE TIJD VAN…….
In hogere klassen komt het regelmatig voor dat er iets behandeld
wordt dat “lang geleden” is gebeurd.

M.n. in het vak geschiedenis.

Hoe maak je de leerlingen duidelijk wat en hoe dat dan is:
lang geleden.

AANWIJZING VAN STEINER
Steiner gaf daar zelf de volgende aanwijzing voor, nadat een
toekomstige leerkracht van de 1e vrijeschool, de Waldorfschool in
Stuttgart (1919), een uiteenzetting had gegeven:

E. geeft een historische uiteenzetting voor leerlingen van de laatste
klas over de stichting en ontwikkeling van steden en heeft het in de tijd
van de invallen van de Magyaren over ‘Duitsland’.

Steiner:
“Ik zou er toch vooral op letten dat er niet onbewust verwrongen voorstellingen ontstaan. In die tijd, de tijd van Hendrik de Stedebou­wer, bestond Duitsland natuurlijk nog niet. Men moet dat bijvoor­beeld zo zeggen: steden aan de Rijn of de Donau, plaatsen die later tot Duitsland behoorden. En vóór de tiende eeuw heeft men toch ook niet te maken met de Magyaren, maar met de Hunnen of Avaren. Na de tiende eeuw kan men dan van ‘Duitsland’ spreken.

Ziet u, ik zou de kinderen – dat is toch iets wat men de leerlingen van de hoogste klassen van de lagere school bijbrengt – bijvoorbeeld een idee geven van chronologie. Als men zo zegt ‘negende, tiende eeuw’, dan wordt de voorstelling te weinig concreet. Hoe zou u dat doen, dat de kinderen een concrete voorstelling krijgen van de tijd?

GENERATIEKETTING
U zou het volgende kunnen uitleggen: ‘Hoe oud ben je nu? En je vader
en moeder? En hoe oud zijn je opa en oma?’ Zo komt u tot de
opeenvolging van generaties. En dan kunt u de kinderen zeggen dat drie opeenvolgende generaties samen ongeveer honderd jaar beslaan.
In honderd jaar zijn er dus drie generaties. Honderd jaar geleden
waren de overgrootouders kinderen. Negen eeuwen geleden betekent
niet drie, maar 9 x 3 = 27 generaties terug. ‘Stel je nu eens voor,’ zegt
men tegen de kinderen, ‘je houdt de hand van je vader vast, die houdt
de hand vast van je grootvader, die van je overgrootvader en­zovoort.
Als ze nu naast elkaar zouden staan, de hoeveelste man was dan
Hendrik I, de hoeveelste man zou dan tegenover de Magyaren staan
rond het jaar 926? Dat zou de zevenentwintigste man zijn.’ Dat zou ik
heel aanschouwelijk brengen. En als ik de kinderen dan zo een concrete voorstelling heb gegeven hoe lang dat geleden is, dan zou ik gaan vertellen over de invallen van de Magyaren. Ik zou hun duide­lijk maken hoe de Magyaren in die tijd Europa binnenvielen. Dat ze Europa overvielen met grote woestheid, zodat alles en iedereen moest vluchten en met de kleine baby’s in hun wiegjes naar de toppen van de bergen moest trekken.
En dat de binnenvallende Magyaren dorpen en bossen in brand staken. Heel beeldend zou ik de aanstormende Magyaren beschrijven.

BEELDEND VERTELLEN
Ik zou u wel willen vragen om alles heel aanschouwelijk te vertel­len, om heel levendig te werk te gaan, opdat de kinderen innerlijk aanschouwelijke beelden krijgen en ze alles als het ware tastbaar voor zich zien. U moet fantasie gebruiken en van die dingen gebruik ma­ken die ik heb laten zien bij het concreet maken van de tijd. Men heeft er werkelijk niets aan om te weten in welk jaar de slag bij Zama is geweest enzovoort, maar als men zich voorstelt, als men weet dat Karel de Grote de dertigste voorouder is wanneer ze allemaal in een rij zouden staan en elkaar de hand zouden geven, dan krijgt men daardoor een aanschouwelijk, concreet idee van de tijd. Die tijd komt dan veel dichterbij – ja zeker, ze komt dichterbij! – wanneer men weet dat Karel de Grote te vinden is in de tijd van de dertigste
voor­ouder.”
[1]

Voor de verschillende vormen van ‘beeldend vertellen’ hier meer.

In de verschillende 6e klassen waarin ik bij het vak geschiedenis deze aanwijzing in de praktijk toepaste, merkte ik telkens bij de kinderen een grote interesse: hoe lang wordt die ketting wel niet. Nog interessanter werd het als ik vragen stelde: hoe zag de kleding er toen uit; hoe woonden de mensen; was er telefoon; waren er al auto’s; was er straatverlichting? Ook de kinderen konden uiteraard hun vragen stellen of mochten de antwoorden later zelf geven, nadat ze deze op school of thuis hadden gezocht. Er werden boeken meegebracht met plaatwerk ter illustratie.

Lang niet alles kon aan bod komen. En….het ging er natuurlijk om met de ‘generatieketting’ aan te komen in de tijd waarover je het uiteindelijk wilde hebben of bij de historische figuur die je wilde belichten.
Teruggaan tot bv. in de Egyptische tijd heeft m.i. niet veel zin. Dan wordt de generatieketting wel ‘erg lang’ en als zodanig eigenlijk net zo abstract als ‘heel lang geleden’.

Ook andere, wat abstractere aanwijzingen van Steiner, die ook op andere gebieden van opvoeding en onderwijs betrekking hebben,  kunnen je als leerkracht  inspireren. Dat ik uitvoeriger bij de generaties stilstond, werd me ingegeven door deze opmerking van Steiner:

“We hebben als opvoeder de opgave het dode voortdurend tot leven te wekken”.
[2]

[1] Rudolf Steiner: GA 295 ‘Praktijk van het lesgeven’, blz. 136/137
1989 Uitg.Vrij Geestesleven Zeist.
ISBN 9060381874
GA 295  

[2] Rudolf Steiner: GA 294 ‘Opvoedkunst’ , blz. 33
1087 Uitg.Vrij Geestesleven Zeist.
ISBN 9060381866
GA 294

Rudolf Steiner als didacticus (2)

Rudolf Steiner: alle artikelen

10-8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Advertenties

9 Reacties op “VRIJESCHOOL- Rudolf Steiner als didaticus (1)

  1. Pingback: Is de vrijeschool een antroposofische school (2) | VRIJESCHOOL

  2. Pingback: VRIJESCHOOL – RUDOLF STEINER ALS DIDACTICUS (inhoudsopgave) | VRIJESCHOOL

  3. Pingback: RUDOLF STEINER ALS DIDACTICUS (3) | VRIJESCHOOL

  4. Pingback: RUDOLF STEINER ALS DIDACTICUS (2) | VRIJESCHOOL

  5. Pingback: ATLANTIS IN KLAS 5 | VRIJESCHOOL

  6. Vond dit blog door Antrovista. Leuk blog.
    maar de linken naar dat blog over die de Jonghe begrijp ik niet zo goed, ze geven dit leuke verhaal een negatieve stroom;
    Waarom staat dit verhaal daar ook? heeft dat blog van hier overgenomen of andersom?
    Ben ook wel nieuwgierig wie een blog als dit zo entousiast volpent.
    ik kom zeker nog terug.

    • Beste Caro,
      Bedankt voor het compliment.
      Bedoel je met ‘dat blog over die de Jonghe’ =steinerscholen.com gefocust?
      Dat is ook een blog van mij.
      Opgezet om de onzin die de Jonghe/Verachtert schrijft, in een ander kader te plaatsen.
      Omdat ik daarmee niet alleen bezig wilde zijn, ben ik daar ook artikelen gaan schrijven die direct met de vrijeschoolpedagogie te maken hebben. Vandaar.
      Op deze blog -vrijeschoolachtergronden-komen uitsluitend artikelen die met het onderwijs te maken hebben.

      Ik ben mijn hele leven lang vrijeschoolleerkracht geweest en heb veel aan Steiner, de antroposofie en de vrijeschoolpedagogie te danken.
      Iets van dankbaarheid daarvoor probeer ik op deze blogs tot uitdrukking te brengen.

      hartelijke groet,
      Pieter HA Witvliet

  7. Pingback: WAT STAAT OP DEZE BLOG | VRIJESCHOOL

  8. Pingback: WAT STAAT OP DEZE BLOG | VRIJESCHOOL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s