VRIJESCHOOL – Rudolf Steiner – toespraken bij de Kerstspelen uit Oberufer (voorwoord)

.

In de voordrachtenreeks (GA=Gesamt Ausgabe) zijn de toespraken die Steiner hield naar aanleiding van opvoeringen van de kerstspelen, gebundeld in nr. 274 [1]:
.

TOESPRAKEN BIJ DE OUDE VOLKSE KERSTSPELEN

ANSPRACHEN ZU DEN WEIHNACHTSPIELEN AUS ALTEM VOLKSTUM

gehalten in Dornach 1915 bis 1924
und ein Aufsatz Weihnachten 1922

Vorbemerkung [2]

blz. 7

Zum ersten Male werden die Ansprachen Rudolf Steiners zu den Weihnachtspielen, soweit sie sich erhalten haben, in Buchform veröffentlicht. In dem das Buch einleitenden Aufsatz aus dem Jahre 1922 erzählt Rudolf Steiner – er nennt ihn eine Christfest-Erinnerung – «von den volkstümlichen Weihnachtspielen». Dort schon wird von ihm im wesentlichen mitgeteilt, was er oftmals in verschiedenartiger Form den jeweils neuen Zuhörern über die Entstehung und Wesensart dieser Spiele nahezubringen suchte. Man kann daher vergleichen, wie einmal Rudolf Steiner über diese Spiele schreibt und dann über sie auch spricht. Bereits bei der Herausgabe der Einführungen zu den Eurythmie-Aufführungen, Bibl.Nr. 277, wurde auf dieses Moment hingewiesen und betont, daß die Wiederholungen bei diesen Ausgaben aus der Sache heraus nicht vermeidbar sind. Daß aber im Grunde genommen es ein Widerspruch ist, gesprochenes Wort zu drucken, betonte Rudolf Steiner bei der Drucklegung von Vorträgen oder Vortragszyklen immer wieder. So sei auch hier darauf aufmerksam gemacht. Doch treten gerade oftmals bei den Wiederholungen in kaum bemerkbaren Zügen neue Aspekte auf, so daß sich gesamthaft ein reiches Bild dieses «Lebens der Vergangenheit» ergibt, zugleich ein nicht unwesentliches, kaum bekanntes Kapitel deutscher Theatergeschichte, wie wir es sonst nicht finden.

Voorwoord

Voor de eerste keer worden de toespraken van Rudolf Steiner bij de Kerstspelen, voor zover ze bewaard gebleven zijn, in boekvorm gepubliceerd. In een inleidend artikel uit 1922 waarmee het boek opent, vertelt Rudolf Steiner – hij noemt het een ‘herinnering aan een christusfeest – ‘over de volkse kerstspelen’. Daarin wordt door hem het meest wezenlijke meegedeeld, wat hij dikwijls in verschillende vormen aan de telkens nieuwe toeschouwers over het ontstaan en het karakter van deze spelen probeerde duidelijk te maken.
Daarom kan je vergelijken hoe Rudolf Steiner de ene keer over de spelen schrijft en dan ook over ze spreekt. Al bij de uitgave van de inleidingen bij de euritmie-opvoeringen, GA 277, wordt hieraan gerefereerd en benadrukt, dat herhalingen bij deze uitgaven door de aard van de zaak niet zijn te vermijden. Rudolf Steiner benadrukte steeds weer bij het in druk verschijnen van voordrachten of voordrachtenreeksen dat het in wezen elkaar tegenspreekt om gesproken woord te drukken. Maar juist bij de vele herhalingen zitten vaak nieuwe aspecten die je nauwelijks opmerkt, zodat dit alles bij elkaar een rijk beeld van dit ‘leven in het verleden’ oplevert, tegelijkertijd een niet onbelangrijk, nauwelijks bekend hoofdstuk uit de Duitse theatergeschiedenis, zoals we nergens anders aantreffen.

Auf eine chronologische Übersicht wurde verzichtet. Es ist aber an entsprechender Stelle jeweils bemerkt worden, wenn eine Ansprache durch einen fast gleichlautenden Wortlaut nicht wieder abgedruckt wurde, oder aber eine solche stattfand, von welcher sich keine Nachschrift erhalten hat. – 1909 ist das Oberpfälzische Weihnachtspiel in Berlin aufgeführt worden, wie Leopold van der Pals in seinen «Erinnerungen», die wir im Anhang wiedergeben, mitteilt. Ein Jahr später spricht Rudolf Steiner dann in Berlin am 22. Dezember 1910 über die Oberuferer Spiele. Der Vortrag ist veröffentlicht in Band Nr. 125 der Gesamtausgabe: «Wege und Ziele des geistigen Menschen. Lebensfragen im Lichte der Geisteswissenschaft» – unter dem Titel «Das Weihnachtsfest im Wandel der Zeiten». Auch als Einzelheft ist der Vortrag erhältlich. Es darf angenommen werden, daß Rudolf Steiner auch bei den Berliner Aufführungen, von denen Dr. Karl Schubert – Seite 107 – im Anhang berichtet, Einführungen gab. Doch liegen von diesen keine Nachschriften vor. Was grundsätzlich über solche Einleitungen zu sagen ist, findet sich in der Selbstbiographie «Mein Lebensgang» von Rudolf Steiner im Kapitel XXV ausgeführt (Bibl.-Nr. 28).
Hinweise auf Personen oder Sachverhalte erfolgen nur einmal, nicht bei Wiederholungen.

Van een chrnonologische volgorde werd afgezien. Op de plaats in kwestie is echter iedere keer aangegeven wanneer een toespraak niet opnieuw afgedrukt is, omdat er al een bestond die bijna dezelfde is of er een gehouden werd waarvan geen afschrift bewaard gebleven is. 
In 1909 is in Berlijn het ‘Oberpfälzische kerstspel’ opgevoerd, zoals Leopold van der Pals in zijn ‘herinneringen‘ meedeelt, de wij hier in het aanhangsel weergeven. Een jaar later spreekt Rudolf Steiner dan in Berlijn op 22 december 1910 over de kerspelen uit Oberufer. De voordracht staat in GA 125: onder de titel ‘Het kerstfeest in de loop van de tijden’. De voordracht is ook los te verkrijgen.
Aangenomen mag worden dat Rudolf Steiner ook bij de opvoeringen in Berlijn waarover Dr. Karl Schubert – blz. 107 in het aanhangsel vertelt, inleidingen hield. Maar daar zijn geen afschriften van. 
Wat er basaal over deze inleidingen gezegd moet worden, staat in hoofdstuk 25 van de autobiografie van Rudolf Steiner ‘Mijn levensweg‘ 

Verwijzingen naar personen en zaken worden maar eenmaal gegeven, niet bij herhaling.

[1] GA 274
[2] GA 274
.

Rudolf Steinertoespraken bij de kerstspelen

Kerstspelenalle artikelen

Kerstmisalle artikelen

.

1974

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.