VRIJESCHOOL – Ritme (3-17)

.

De ene dag is de andere niet

‘Wij hebben gisteren Oudejaar gevierd, natuurlijk niet om 24 uur maar om 00.40 uur. Aangezien wij niet over een horloge beschikten, hebben wij op de Utrechtse torenklokken van half één gelet en daarna om beurten tot honderd geteld, totdat wij zeshonderd bereikt hadden.’

Deze zinnen schrijft Floris Bakels op 1 januari 1943 tijdens zijn verblijf in de Kriegswehrmachtsgefängnis te Utrecht in zijn dagboek*.

In die situatie kwam het erop aan met de tijdrekening: voor een Nederlander kwam het Nieuwe Jaar 40 minuten later dan voor de Duitse bezetter. Tenminste, als je er rekening mee hield dat de Duitsers hier gemakshalve hun Middelbare Midden-Europese Tijd hadden ingevoerd. De Duitse tijd was niet de Nederlandse tijd.

Die nauwkeurigheid in het bijhouden van de juiste plaatselijke tijd kwam zeker niet voort uit een verhoogd bewustzijn voor het omgaan met tijdskwaliteiten. Er waren politieke redenen. Tijd was een politieke zaak.

Van een politiek instrument is de tijd in onze dagen** geworden tot een
economische factor. We voerden derhalve de zomertijd in. Het daardoor verkrijgen van lange zomeravonden reken ik ook tot de economie, ook als het geen geldelijk gewin in het laatje zou brengen. We leven dus nu een zomer lang met de Middelbare Oost-Europese tijd, die 1 uur en veertig minuten verschilt van onze Nederlandse Middelbare zonnetijd. Deze laatste is overigens na de oorlog niet teruggekeerd, de Midden-Europese Tijd is gebleven.

Waarom daar nu weer over geschreven. Dat is immers al gebeurd op deze plaats. En veel nieuwe feiten staan er nog niet in, behalve het citaat van Bakels.

Nog even, – op het moment dat ik dit schrijf – dan worden alle klokken weer met de inmiddels vertrouwde M.E.T. in de pas gebracht. Plotseling wordt het ’s avonds wel erg vroeg donker, terwijl het ’s morgens veel lichter is. Je kunt je afvragen of er eigenlijk wel objectieve schade aanwijsbaar is na zo’n
zomerperiode. Aan het moeilijke inslapen van veel kinderen zijn we inmiddels wel gewend, dat mag je dus niet weer meetellen.

Heel kort geleden** waren er twee belangrijke congressen in Driebergen, gewijd aan het thema ‘Tijd en Ritme’. Daar heeft men veel kunnen horen over kosmische ritmen, tijdrekening, ritme en gezondheid, dreigende fixatie van de paasdatum. Op dat congres werd er door enige sprekers op gewezen dat het weekritme ondanks tussenliggende kalenderhervormingen sinds het begin van de jaartelling niet verstoord is.

Toen ik in de trein wat zat te mijmeren over het verschijnsel zomertijd, viel me in dat bovenstaande mededeling niet helemaal klopt. Het ritme is wel degelijk verstoord. En niet zo weinig ook: een hele dag! Dit geldt echter niet voor iedereen. Maar toch voor een aardig aantal, schat ik zo. Misschien kunnen deskundigen eens cijfers publiceren in Jonas: hoeveel mensenkinderen worden er gedurende de zomertijd geboren tussen 24.00 uur en 01.00 uur? Al die kinderen zouden bij niet-ingevoerde zomertijd op de vorige dag geboren zijn! Stel je voor: je wordt geboren op woensdag 1 augustus om 00.30 uur. Naar de normale tijdrekening zou je op dinsdag 31 juli geboren zijn. Toch wel iets om even bij na te denken. Tenminste zo ervoer ik dat. Het enige ritme dat zo rotsvast leek, blijkt dus via een sluipweg verstoord te zijn. Verstoord voor enkelingen, niet voor iedereen. Als je weinig waarde hecht aan de naam van de dag waarop je geboren werd, is er voor jou geen probleem. Voor veel anderen zal dat anders liggen: als je eigenlijk bestemd was om als zondagskind geboren te worden, dan wil je ook als zondagskind door het leven gaan, en niet als maandagskind.

En wat te denken over de situatie van kinderen die helemaal aan het eind van de week geboren wilden worden, als afsluiters van het zevendaagse ritme. Die moeten nu ontdekken dat ze op de vroege zondagmorgen het levenslicht zagen. Op het meest prille moment van de week.

Ik doe er wat luchtig over zie ik. Maar soms doe je luchtig als je het anders bedoelt. Ik ben ervan overtuigd dat het een heel ernstige zaak is, die om bezinning vraagt. Je bent niet klaar met de vaststelling van het feit. Maar wat moet je er mee?

Verder vraag ik me af of men zich bij het invoeren van die regeling niet gerealiseerd heeft dat dit tot de consequenties hoorde. Misschien heb ik het over het hoofd gezien, maar ik heb er nog niet over gelezen. Geen duidelijke, voor iedereen zichtbare, door iedereen geaccepteerde verstoring van het ritme van de week, maar een ingeslopen sprong van een dag. Voor enkelingen. Voor enkele weerlozen. Hoeveel? En hoe is dat voor de ouders? Zijn er Jonas-lezers die zich dat gerealiseerd hebben?

Ik moet dan toch weer aan Floris Bakels denken. Nieuwjaar vieren om tien over half één, omdat het dan twaalf uur is!

Over twintig jaar zeggen mensen tegen elkaar: ‘Bent u ook van gisteren?’

* Verbeelding als wapen – Floris B. Bakels. Uitg. Elsevier.

Rinke Visser, Jonas 3, **05-10-1979

.

Ritme: alle artikelen

.

1541

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.