VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – Driekoningen (4)

.
Driekoningen: alle artikelen
.

EPIFANIE; EEN WAAKZAAM WACHTEN

Het is laat in de namiddag van een winterse dag. Ik sta te strijken voor de glazen deur naar het tegelterras. Je hebt daar zo’n heerlijk uitzicht op de tuin en intussen doen je handen het vertrouwde werk. De stapel strijkgoed slinkt al aardig. Zo nu en dan laat ik de strijkbout rusten op het rooster om te genieten van de zonsondergang. Dit huis is zo gebouwd, dat we ’s mor­gens aan de voorkant de zon zien op­komen achter de huizen aan de over­kant, en dat de achterzijde, de donke­re, koele kant van het huis, gericht is naar het westen. Een warm oranje licht doet de winterse takken en twij­gen van de bomen zwart en kantig af­steken tegen de lucht. Bij helder weer zijn de hemel en de aandrijvende nachtwolken gekleurd, lang nadat de zon is ondergegaan. Ik kijk ernaar, en ik weet dat de zon na een lange nacht weer zal terugkomen.

Met Hemelvaart ging de zon onder voor de discipelen op de Olijfberg. Tien dagen later, met Pinksteren, voel­den zij in zich de groeiende zekerheid branden dat Hij die voor hen als een zon was geweest, eens terug zou ko­men ‘op de wolken des hemels’. Maar zij wisten ook dat zij in de tussenlig­gende tijd hard moesten werken om zijn Woord te laten klinken in de duis­ternis van de wereld. En zolang de gloed van de nu onzichtbare zon hun hemel kleurde, konden zij geestdriftig spreken over wat zij hadden gezien en gehoord. Als apostelen trokken zij de wereld in.

Zeven maanden na Hemelvaart valt de eerste martelaar onder de stenenregen van een woedende volksmenigte. Stefanus is zijn naam. De schriftgeleerden in de synagoge redetwisten met hem, maar ‘zij waren niet bij machte de wijs­heid en de geest waaruit hij sprak, te weerstaan’ (Hand. 6). Tenslotte wordt hij voor de Hoge Raad gebracht. Valse getuigen verdraaien zijn woorden. ‘En allen die in de Raad zitting hadden, richtten hun blik op hem en zagen zijn gelaat als het gelaat van een engel.’ Stefanus houdt een rede die in kort bestek de wordingsgeschiedenis van het Joodse volk weergeeft. Hij verwijt de leiders van het volk dat zij de gees­telijke inhoud van de wet van Mozes verloochend hebben. Deze openlijke aanval op het ondoorzichtige bouwsel van wetten en wetjes wekt de woede van zijn tegenstanders zodanig, dat Stefanus aan het volksgericht wordt overgeleverd. Vlak voordat de dodelij­ke stenen hem treffen, roept hij uit: ‘Zie, ik aanschouw de hemelen die zich openen, en de Zoon des Mensen staan­de ter rechterhand Gods.’
De dag die wij gewoonlijk Tweede Kerstdag noemen, is gewijd aan deze apostel, aan deze ‘uitgezondene’ (van Grieks stello = zenden). In de kerst­nacht stond de ster boven de plaats waar het Kind geboren werd. Na Golgotha heeft het licht van de ster gestalte aangenomen. Het is die lich­tende gestalte die zich aan Stefanus openbaarde.

Dat is het begin van de twaalf heilige nachten, die merkwaardige rij van
‘restdagen’ die de Babyloniërs al kenden. Zij maken het oude maanjaar tot zon­nejaar. Je zou ook kunnen zeggen: ze zijn de kwintessens van het hele jaar en tegelijk de bron van leven waardoor het jaar opnieuw kan inzetten, zowel in geestelijk-spiritueel als in natuurlijk opzicht.

Als deze rij dagen sluit op 6 januari, ontmoeten we weer de ster, maar nu als
leid-ster voor de drie Wijzen uit het oosten, daar waar de zon opkomt. Het vieren van de 6e januari stamt al uit heel oude tijden. Volgens de oude Egyptische kalender begon op die dag een nieuw zonnejaar, een nieuwe ‘aeoon’. In de kerken van het Oosten werd in de eerste eeuw van onze jaar­telling deze dag gevierd als de geboor­tedag des Heren of anders gezegd: de dag van de Epifanie, dat is de dag van de verschijning van de Heer. Pas in de 4e eeuw heeft het Oosten het ons
be­kende en vertrouwde kerstfeest over­genomen, en omgekeerd werd in het Avondland de 6e januari toegevoegd aan de kersttijd. Een wijs besluit, waar­door het lichamelijke en het kosmische aspect elkaar in evenwicht houdt. Op Driekoningendag placht men met gewijd krijt het nieuwe jaar te schrij­ven op de deuren, met daaronder drie grote letters: C – M – B. Dat was de af­korting van een Latijnse zegenspreuk: Christus mansionem benedicat, dat wil zeggen: Christus zegene deze woning! In de volksmond zou daaruit ontstaan zijn de namen van de drie koningen: Caspar, Melchior en Balthasar. In het Mattheüsevangelie staat over hen geschreven: ‘Toen dan Jezus ge­boren was te Bethlehem in Judea, in de dagen van koning Herodes, zie, toen kwamen priesterwijzen uit het Oosten te Jeruzalem. En zij zeiden: ‘Waar is de pasgeboren Koning der Jo­den? Wij hebben zijn ster zien opgaan en zijn gekomen om voor hem te knie­len.’

Over de voorgeschiedenis van hun tocht vertellen ons de legenden. Op de grens van Indië verhief zich een mach­tige berg, die de hoogste ter wereld werd genoemd. Zijn top ving de eerste stralen van de opkomende zon, en aan het einde van de dag lagen de dalen al in het donker als de bergtop nog gloei­de in het avondrood. In een der grot­ten woonde een wijze profeet Balaam met zijn leerlingen. Eens stond hij op een berghelling, terwijl de dag ten ein­de liep. De profeet hief zijn handen op en riep uit: Ík zie een ster opgaan! Er zal een kind geboren worden, dat als vredesvorst de wereld zal regeren. De ster zal zijn komst overstralen en zijn weg verlichten.’

Toen de zon onderging, stierf de oude profeet, maar zijn voorspelling werd in vele landen vernomen. En zo begon het lange wachten op de beloofde ster. Ook de drie wijze koningen hoorden ervan en zij verlangden zeer de ster te zien opgaan. Waakzaam waren zij, een leven lang, en daardoor waren zij wak­ker op het moment dat de ster, stra­lend als de zon, aan de hemel ver­scheen, en zij aanschouwden hem, ie­der in zijn eigen rijk.
Zijn ook wij niet als koningen in een eigen rijk, ieder van ons? Laat ons dan een waakzame torenwachter aanstel­len die ons waarschuwt als in het nach­telijk duister de eerste tekenen zicht­baar worden van het komende Licht.

.

(Marieke Anschütz, Jonas 10, 11-01-1980)

.

Driekoningenalle artikelen

Jaarfeestenalle artikelen

Vrijeschool in beeldDriekoningen

.

413-387

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

 

 

 

Advertenties

Een Reactie op “VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – Driekoningen (4)

  1. Pingback: VRIJESCHOOL – JAARFEESTEN – Driekoningen – alle artikelen | VRIJESCHOOL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.