Tagarchief: herfst

VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – Michaël (25)

.

MICHAËLI (VRUCHTDRAGING) HERFSTFEEST

Nu de zon reeds geruime tijd over haar hoogtepunt heen is en daar­door haar krachten steeds minder van invloed kunnen zijn in de aarde, merken we aan alles dat de groei- en bloeikrachten zich terugtrekken naar binnen.

Door de loeiende herfststormen verliezen de bomen hun blad en trekken de levenssappen zich terug om zich voor te bereiden op de taak straks de nieuwe loten tot ontwikkeling te brengen. Planten sterven zelfs geheel af, maar hebben hun opgedane levenskrachten in het nieuwe ver­borgen zaad overgedragen. De dieren kruipen weg, voor een winterslaap of sterven doordat ze niet opgewassen zijn tegen kou en uitputting. Vogels trekken naar warmere oorden, de enkele die hier overwinteren hebben niet of nauwelijks de kracht zich te laten horen. Wij mensen keren terug in onze huiskamers en hullen ons in dikke, warme kleding. De natuur komt tot rust.

Maar in al dat schijnbaar levenloze zijn alle kiemkrachten aanwezig van het leven. De herfst is een verinnerlijken van alles wat leeft. Daar waar voor plant en dier erg sterk het leven afhankelijk was en zal zijn van externe invloeden, is het voor ons mensen behalve dat, meer een taak van de interne, geestelijke factor.

Wij hebben, na ons de gehele zomer opengesteld te hebben voor de zon, buiten zijn, vakantie, overdadige natuur, het erg moeilijk om daar een alternatief voor te scheppen. We moeten ons nu met die krachten die we hebben opgedaan, proberen te verdiepen in onze gedachten. Het is net als met het zaad, zij dragen onze geest ver buiten ons uit en leven soms ver van ons. Ook komen zij niet alle tot hun recht, voeren niet tot de daad. Zij vormen wel het voedsel voor ons geestelijk leven naar de aard van hun soort. We merken dat nu het stoffelijke vergeelt, verbleekt, er iets anders vrij moet komen wat niet zo vanzelfsprekend gebeurt als het je over­geven aan lente en zomer.

Het leven in de herfst vereist moed en kracht om tegenover het uiter­lijke verval, de innerlijke kracht te doen werken; om in plaats van veel te ontvangen, ons door ontbering heen te slaan met eigen vermogens. Daarbij leert de mens de levenskrachten (het zaad) in zichzelf te ontwikkelen.

En met dat gegeven in onszelf rijst het beeld van de aartsengel Michaël strijdend tegen de draak voor onze ogen op. De strijd van het lichtende tegen de duisternis.

Door nu het Michaëlsfeest met elkaar te vieren, proberen we iets tot leven te brengen van wat er in die strijd bedoeld wordt. In de herfst merk je dat je met zoveel mogelijk overwonnen duisternis en gewonnen licht de lange donkere winter aan kunt. Het is de strijd tegen heb­zucht en zelfzucht, strijd tegen de dood van je eigen geest. Het is heerlijk te ervaren wat de natuur ons nu geeft, de vruchten van een lange lente en zomertijd. Weldra zijn deze vruchten op en mogen we hernieuwd pogen of we dezelfde kwaliteit vruchten van onze eigen innerlijke arbeid kunnen gaan plukken.

Zo proberen wij in onze peuter- en kleuterklassen ook het Michaëlsfeest te vieren. Niet zozeer het strijden van Michaël en de draak wordt naar voren gebracht, maar het vieren van een herfstfeest, een oogstfeest. We maken een herfsttafel, met alle vruchten uit de natuur. De vruchten en zaden uit het bos en die van het land. We rijgen, maken vogeltjes en kabouters van dennenappels en eikeltjes, we maken ook rozebotteljam of vlierbessensap.

We drogen de bladeren en maken er mooie dingen van. We kunnen vliegers in elkaar zetten en de wind er mee laten spelen. Wandelen in het bos is in deze tijd altijd een groot feest. Het verhaal van Joris en de draak en ook enkele sprookjes van Grimm passen in de Michaëlstijd:

Repelsteeltje:
na een goede oogsttijd komt de molenaar vertellen dat zijn dochter van stro goud kan spinnen, de mensen kunnen dit niet, Repelsteeltje het mannetje dat op een been om het vuur danst moet helpen.

Gelukkige Hans:
de jongen die al het verworvene ruilt voor dingen waar hij niets mee kan doen totdat uiteindelijk de slijp­steen ook nog in de vijver valt. Dan dankt hij God dat hij van deze steen bevrijd is. Een beeld waar wij ons lang mee bezig kunnen houden. Deze sprookjes kunnen verteld worden, maar ook als een poppenkastspel of tafelspel gegeven worden.

Wij hebben getracht u zo wat ideeën te geven voor het Michaëlsfeest, natuurlijk kunt u zelf ook nog van alles bedenken.

(Marijke Wouters Toke Moeskops, nadere gegevens onbekend)

.

Michaël: alle artikelen

Jaarfeesten: alle artikelen

VRIJESCHOOL in beeld: Michaël       jaartafel

.

273-258

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

 

VRIJESCHOOL – Jaarfeesten – Michaël (7)

.

In de kring van de jaarfeesten is het Michaëlfeest een heel bijzondere gebeurtenis. Het wordt gevierd op 29 sep­tember en niemand weet eigenlijk hoe het gevierd zou moeten worden.

Dat zou sommigen onzinnig lijken. Anderen weer zullen ge­boeid zijn door de uitdaging. Een feest vieren, waarbij men eigenlijk totaal niet kan rekenen op een traditionele inhoud!
Het kerstfeest, Pasen, Sint – Jan zijn sterk bepaald door de traditie, gebonden als zij zijn aan gebeurtenissen die zich op aarde hebben afgespeeld en waarvan de dragers menselijke wezens waren. Het Jezuskind en Johannes de Doper waren menselijke wezens. En dat geldt tot op zekere hoogte voor de Christus op Golgotha ook.

Goed, drie feesten vóór menselijke wezens en dóór menselijke wezens, kunnen we globaalweg zeggen. In de cirkelgang van het jaar staan Kerstmis en het Sint  – Jansfeest (resp. 25 december en 24 juni) diametraal tegen­over elkaar. Pasen valt in het voorjaar, het is een bewege­lijker feest, afhankelijk als de datum is van de stand van zon en maan. Maar steeds in maart of april. De samenhang van deze feesten met de seizoenen is eveneens duidelijk: winter, lente, zomer.

Het herfstfeest, zo voelt men wel, ontbreekt; er is geen mens die ons dat heeft voorgeleefd. En Michaël dan? Nu, al spreekt men van Sint – Michaël, dat is helemaal geen mens, dus ook geen “heilige”. Michaël is een hoger wezen, een engelwezen.

Sommigen hebben daar moeite mee, anderen juist weer niet en weer anderen hebben vanuit de traditie in het geheel geen moeite.

Voor velen is het duidelijk dat, indien de mens het hoogste (= het meest gecompliceerde) wezen op aarde zou moeten voor­stellen, men in het algemeen zeer veel te kort komt in de menselijke rol en in het menselijke wezen.

Logischer is het eigenlijk, dat de grens van de natuurrijken (mineraal, plantaardig, dierlijk en menselijk) naar boven toe niet door het oog wordt bepaald, maar door het wezen.

En zo is Michaël de aartsengel als patroon van het herfst­feest goed denkbaar.

De herfst is de tijd van de vruchten, van het gerijpte werk van mens en natuur. De zon vertrekt naar de landen ten zuiden van de evenaar; dat mag dan astronomisch niet gezegd worden, maar voor gewone mensen op aarde ziet het er hier zó uit. Er is een kentering van het weer. De oogst moet binnengehaald en heel veel zichtbaars in de natuur sterft af. De mens als landbouwer staat machteloos tegenover het weer. Een paar grillige hagelbuien kunnen een jaar van hard werken teniet doen. Enzovoort: te mooi droog weer is ook niet goed, te nat, vochtig weer helemaal niet.

Goede oogst betekent: vermijden van het “te”. Het evenwicht is eigenlijk een wonder, want het treedt veel vaker op dan de kansrekening zou toestaan!

Géén wonder is het, dat de oude volken, veelal landbouwers en ook de boeren tot op de huidige dag de goede oogst toe­schreven aan de hulp en invloed van een geestelijk wezen. Dat geestelijke wezen – de naam doet er wel wat toe, maar niet alles – wordt vanaf de vroege middeleeuwen in Europa “Michaël” genoemd. En de Israëlieten, oorspronkelijk ook landbouwers, kenden dit wezen heel goed als “aangezicht van God”.
Michaël staat dichter bij de mens dan “God”, Michaël heeft het karakter van een bemiddelaar. Hij beschermt de oogst. Maar ook heeft hij toezicht op een geheel ander soort oogst, een innerlijke oogst. Deze oogst bestaat uit de daden die een mens in de loop van zijn leven volbracht heeft. De Michaëlstijd komt bij het zwaaien van de weegschaal. Michaël houdt de schaal en weegt de daden der mensen. Het is duidelijk, dat het afwegen van goede en kwade daden een nauw­keurig iets is, waarvan ’s mensen verblijf na de dood de gevolgen zal ondervinden.*

Michaël is ook vanouds de hemelse strijder tegen het Kwade. Want, vergis u niet, ook het Kwade heeft zijn oorsprong in de Hemel! Zie de Openbaring van Johannes.

Voor de kinderen is de strijd tegen het kwade die door Michaël geleverd wordt een boeiende zaak. Met speerstoot of zwaardhouw wordt de boze Draak geveld.

Voor de volwassene ziet het er heel wat gecompliceerder uit. Men kan vlug uitvinden, dat Michaël weliswaar de hemelse dreven heeft bevrijd van de Draak, maar het kan ook duidelijk zijn, dat de Draak op aarde is geworpen, dat zijn eerste slachtoffer het echtpaar Adam en Eva was en dat de Draak zich heel gemakkelijk verschuilt en zich thuis voelt in de menselijke ziel.

Het eerste wat de drakenkracht doet, is de ziel infecteren met onwaarachtigheid. We kennen deze leugenkrachten in de huidige tijd heel goed: van de nuchtere, verkeerd interpre­teerbare statistiek tot de mening, dat de verkrachter in actie kwam, omdat de vrouw “het ernaar gemaakt had” en zo voort en zo voort.

Een Michaëlsfeest en het zich bewust maken van Michaëlkrachten in de samenleving als gigantische noodzaak is be­paald geen luxe.

Men leze vooral het sprookje van Plato in dit nummer**, waar Sokrates zijn gesprekspartner vangt op zijn eigen woorden. Iets is waar, omdat het waar is; niet omdat Klaas, Piet of Poesje het gezegd heeft.

Wie daarop gaat letten, wordt een goede bondgenoot van Michaël. Vroeger hielpen de goden de mensen. Nu zijn de mensen zo ver in bewustzijn en inzicht, dat zij de goden moeten helpen. De volgende zet kan dan weer aan de goden zijn. Zo komt de wereld toch verder. Daarom: vier een Michaëlsfeest!

(P.C. Veltman, nadere gegevens ontbreken)
.

•   Een viertal weken na Sint-Michaël is het de Dodenherdenking Allerheiligen (1 nov.) en Allerzielen (2 nov.)
** van de schoolkrant waarin dit stukje stond
.

Michaël: alle artikelen

Jaarfeesten: alle artikelen

VRIJESCHOOL in beeld: Michaël       jaartafel

 

253-238

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.