VRIJESCHOOL – Ritme (3-15)

.

DE KWALITEIT VAN TIJD

De Griekse taal kent twee woorden voor voor tijd: xpóvos (chrónos) en xaipós (kairós).

Het eerste herkennen we meteen in woorden als chronometer en chronologie. Deze woorden geven tevens een belangrijk kenmerk van de xpóvos weer, namelijk dat hij meetbaar is, dat hij in stukken te verdelen is, dat bepaalde tijdsperioden met getallen (jaartallen en data) zijn aan te geven, zodat iedereen weet over welke tijd het gaat.

Kortom: in chrónos zien we de tijd in zijn kwantiteit en dus ook meetbaarheid (kortere of langere tijd). Daartegenover bestaat er niet zoiets als een ‘kairometer’ om een bepaald tijdstip te meten, omdat nu juist de kairós onmeetbaar is. Hier komen we op het gebied van de kwaliteit van de tijd, zijn innerlijke, wezenlijke waarde. Uitdrukkingen als: ‘de tijd is rijp’ of ‘te rechter tijd’, geven enigzins aan in welke richting we ons dan begeven, namelijk daar waar we met een geheel ander orgaan moeten waarnemen dan met een tijdmeter.

Iedereen weet uit ervaring, hoe belangrijk het is het juiste moment te kiezen om iemand iets belangrijks te vragen, of een verheugende of juist schokkende mededeling te doen. Om dat ‘juiste moment’ te vinden kunnen we niet volstaan met een count-down (zoals dit voor het startsein van een raketlancering gebruikelijk is), maar we moeten met een fijner ‘zintuig’ aanvoelen wanneer zoiets aan de orde is (‘an der Zeit’! ).

In een ander ervaringsgebied kennen we ook het bestaan van deze twee soorten tijd, namelijk bij het fenomeen, dat bijvoorbeeld bij een (dag) droom in nog geen seconde tijd (chrónos) een ‘eindeloos’ verhaal van spannende gebeurtenissen zich kan afspelen, waar alles ‘zijn tijd’ (kairós) heeft. Of omgekeerd, wanneer we zo geconcentreerd opgaan in een bepaalde bezigheid, studie of gesprek, dat we ‘de tijd vergeten’ en – voordat we het goed en wel in de gaten hebben – er al weer twee uur voorbij zijn. Een kwartier kan kan onder vervelende omstandigheden eindeloos duren, terwijl eenzelfde tijdsduur van 15 minuten in een andere situatie ‘geen tijd’ is en voorbij is voordat je ’t weet.

Kennelijk ligt de kairós op een ander vlak, in een ander gebied, dan de meetbare, dus aardse tijd. De voorbeelden en ervaringen schijnen daarop te wijzen. Hoe meer we ons van het aards-stoffelijke-meetbare verwijderen en ons bewust (concentratie) of onbewust (in slaap of droom) trachten in te leven in het bovenzintuigelijk-spirituele, des te meer zal dat verschil tussen chrónos en kairós ervaarbaar, waarneembaar worden. Maar hoe verschillend deze twee soorten tijd ook zijn, toch bestaat het bekende verschijnsel, dat iemand op een bepaald moment (dus in de chrónos) in een situatie komt, die hij tot in de kleinste details al eens eerder (!) in een droom (dus niet in de uiterlijke werkelijkheid) heeft beleefd. Met andere woorden, in de bovenzintuigelijke tijd kan al iets ‘bekend’ zijn of zich afspelen, dat zich pas later in de aardse tijd manifesteert. Hierop berust de gave van de profetie, namelijk het waarnemen van gebeurtenissen in de geestelijke wereld, die zich later ‘verdichten’ op aarde, als een soort
incarnatieproces. De grootste verdichting op dit gebied is de incarnatie van Christus op een bepaald moment (chrónos) in de geschiedenis van de mensheid. Een gebeurtenis, die door vele profeten reeds lang te voren was voorzien, alsof het voor hen reeds werkelijkheid was. ‘Het uur zal komen en is er reeds. . .’ is een uitspraak uit het Johannesevangelie, die deze wonderbaarlijke paradox tot uitdrukking brengt.

Na het voorgaande zal het ook geen verwondering wekken, dat juist in het evangelie de twee Griekse woorden voor tijd terug te vinden zijn. Van de vele plaatsen waar dit het geval is, moge in dit verband dié genoemd worden, die juist met dit incarnatieproces samenhangen.
Na de geboorte van Jezus vraagt Herodes aan de drie wijzen uit het morgenland ‘naar de tijd (chrónos) waarop de ster verschenen was’. Daartegenover spreekt Johannes tot de mensen: ‘De tijd (kairós) is vervuld, het Rijk Gods is nabij’. Dat wil zeggen, datgene wat in het goddelijke tijdsplan zich afspeelt komt ‘in dekking’ met de aardse tijdenloop, ‘de tijd is vervuld’.

Maar ook aan het einde van de Drie Jaren, naar het hoogtepunt, respectievelijk dieptepunt van het incarnatieproces toe, blijken de beide soorten tijd steeds met elkaar in dekking te komen: ‘Nog een korte tijd (chrónos) ben ik bij U. . .’, en bij de voorbereiding door de leerlingen van het Paasmaal: ‘de meester spreekt: ‘Mijn tijd (kairós) is nabij’.

Bij de woorden aan het kruis ‘Het is volbracht’ zouden we kunnen zeggen dat het grootste niet aan aardse tijd gebonden goddelijke wezen, (‘Ik ben de alfa en de omega, aanvang en einde, oerbegin en werelddoel’) en als zodanig representant van het eeuwige leven, zich verbindt met het tijdstip van de dood.
Gods buitentijdelijke werken worden ingevoegd in ónze geschiedenis, kairós wordt chrónos. Of misschien ook wel omgekeerd, dat de chrónos ‘vervuld’ wordt, en daarmee tot kairós wordt. Zo bezien leeft diegene in christelijke zin, die tracht tijd vrij te houden voor het ‘buiten-tijdelijke’, zodat er steeds meer momenten in de biografie kunnen komen, die het spiritueel-kwalitatieve karakter van de kairós dragen.

‘Dat God eeuwig tijd heeft voor ons, vinden we al even vanzelfsprekend als het feit dat wij geen tijd hebben voor Hem’, stelt Dag Hammarskjöld beschaamd in zijn dagboek vast.

Maar het lijkt tevens een appèl, wél tijd voor Hem te vinden.

En in onze tijd lijkt dat wel ‘aan de tijd’ te zijn.

.

Maarten Udo de Haes, Jonas 8/9, 15-12-1978

.

Ritme: alle artikelen

.

1532

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.