VRIJESCHOOL – Plantkunde – goudsbloem

.

In 1998 gaf de firma Weleda het blad ‘Puur kind’ uit. 
Daarin werd veel aandacht besteed aan het jongere kind – vanaf de geboorte tot een jaar of drie, vier.

Zoals het meestal gaat met artikelen die als basis antroposofische menskunde hebben, zijn die – ondanks dat ze al jaren geleden zijn geschreven – nauwelijks verouderd.
Natuurlijk staan er voor die tijd ‘actualiteiten’ in die dat uiteraard nu niet meer kunnen zijn.
Waar het echter gaat om ‘ontwikkeling’ en hoe we die op een goede manier = een gezondhoudende/gezondmakende kunnen ondersteunen, heeft die aan actualiteit niets ingeboet.

Het werkt!, denkt de jonge moeder opgelucht. Haar baby had last van kapotte billetjes en de kraamverpleegster adviseerde Calendula Babybalsem. En aan iedereen die het maar horen wil, vertelt ze over dit ‘wondermiddel’. Wanneer ze enige tijd later van een vriendin het setje Calendula Baby-3-in-één cadeau krijgt met allerlei verschillende babyproducten, is haar nieuwsgierigheid gewekt.

CALENDULA, BRUID VAN DE ZON

‘De goudsbloem is een plant die rijkelijk in iedere tuin voorkomt; zij is zo bekend dat het eigenlijk niet nodig is haar te beschrijven.’
Zo begint de arts en botanicus Nicholas Culpepper (1616-1654) het hoofdstuk over Calendula in zijn beroemd geworden kruidenboek. Niet alleen was de plant al heel lang bekend, zij was ook bijzonder populair als geneesmiddel. Door de op de astrologie georiënteerde geneeskunst was zij ten tijde van Culpepper  gerangschikt onder het dierenriemteken Leeuw, waardoor men Calendula al gauw associeerde met de zon en het hart. Dat men haar dan ook op de eerste plaats beschouwde als een perfect middel tegen hartproblemen, zal geen verwondering wekken. Maar daar bleef het niet bij; in korte tijd breidde het toepassingsgebied zich uit en ten slotte was er bijna geen kwaal meer te bedenken die niet door een Calendulapreparaat kon worden genezen.

Anders kijken

De helende, verzorgende eigenschappen van Calendula zijn dus reeds lang bekend. In dat opzicht is zij ook niet een typische Weleda-plant, zoals veel andere planten die bij Weleda een speciale toepassing hebben, maar elders niet of nauwelijks worden gebruikt. Calendula komt ook vandaag de dag nog in heel wat natuurlijke middelen voor.

Toch heeft Weleda de oude kennis niet zonder meer overgenomen. Je zou zelfs kunnen zeggen dat de onderzoekers die bij Weleda nieuwe producten ontwikkelen, helemaal opnieuw met hun kennisopbouw zijn begonnen. Dat deden ze op een wat andere manier dan gangbaar is: niet door de hoeveelheid werkzame stoffen te meten, maar door zo onbevangen mogelijk de plant te bestuderen en te beschrijven; vanaf de eerste stap in haar ontwikkeling tot aan haar uitzaaiing en verwelking toe. Hierbij is het interessant te weten dat Calendula haar geheimen niet zou prijsgeven wanneer je haar puur en alleen zou analyseren op werkzame stoffen. (Bij andere planten, zoals het vingerhoedskruid, lukt dat op die manier wel.) Maar wat kun je ontdekken wanneer je anders kijkt?

Stralend en krachtig

Calendula komt oorspronkelijk uit Zuid-Europa. Hoewel de plant nog steeds hier en daar in het wild voorkomt, is zij toch een echte cultuurplant geworden, speciaal gekweekt voor de tuin. Wanneer ze volop in het licht kan staan, is ze helemaal in haar element en bloeit ze van vroeg in de zomer tot laat in de herfst. Als je eind oktober bijna geen planten meer ziet bloeien, vind je vaak nog wel stralende Calendulabloemen. Haar Latijnse naam is dan ook niet voor niets afgeleid van ‘calendae’, dat ‘eerste dag van de maand’ betekent: Calendula bloeit elke maand opnieuw!

Wie het ontwikkelingsproces van de plant wil bestuderen, begint bij het uitzaaien. Het leuke hiervan is dat je dat bijna het hele jaar met succes kunt doen. Wat onmiddellijk opvalt is dat het Calendulazaad na het kiemen veel sneller begint te groeien dan je normaal bij planten ziet: heel plotseling en krachtig. Kijk je verder hoe zij groeit, dan zie je dat de bladeren direct aan de stengel beginnen, dus niet zelf ook nog een steeltje hebben. Ze hebben een ovale, lancetachtige vorm en de randen zijn gaaf (er zitten geen inkepingen in zoals bij brandnetelblad); ze voelen wat ruw en harsachtig aan, en er zitten donzige haartjes op die je ook op de steel vind. Onderzoek je hoe de plant is opgebouwd, dan zie je dat de basisstengel zich vertakt en dat aan elke nieuwe steel weer nieuwe blaadjes komen, met aan het eind een bloemknop.

Met de geur van de bladen en de bloem is iets eigenaardigs aan de hand: het is alsof hij uit twee lagen bestaat. Wrijf je flink over een blad, dan ruik je in eerste instantie het frisse groen. Al vrij snel komt daar een andere tamelijk sterke lucht doorheen, die doet denken aan verwelking en die zelfs een tikkeltje bedwelmend is. Iemand zei eens dat die lucht hem deed denken aan een baby met een vuile luier!

De bloem van Calendula heeft een geweldige intensief oranje kleur en heeft als kenmerk (behorend tot de familie van de composieten) dat zij uit verschillende bloemen bestaat: het buitenste deel bestaat uit kroonblaadjes (ofwel lintbloemen) en het binnenste deel uit vele buisbloempjes. De zaden, die verstopt zitten in het hart van de bloem, hebben de vorm van kleine halve maantjes. Met alle haartjes die ze op hun rug hebben lijken ze nog het meest op kleine rupsen.

.
Hanneke Steutel, Theo van Oort, Puur kind 1, lente 1998
.

meer Weleda

meer goudsbloem: hier

plantkunde: alle artikelen

Vrijeschool in beeld: plantkunde

.

1461

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.